Była środa. Nie tak znowu wcześnie, bo mniej więcej o w pół do dziewiątej rano, ekipa remontowa, mająca dokonać napraw w magazynie prochu tuż obok kościoła, wchodziła właśnie do miejsca pracy. Robotników było 18, a kiedy ostatni znikał w wejściu, okolicą targnęła potężna eksplozja. Ziemia zatrzęsła się, magazyn prochu dosłownie zniknął. Podobny los spotkał najbliższe mu zabudowania. Ponieważ w magazynie znajdował się nie tylko proch, ale również amunicja artyleryjska – zwłaszcza tzw. bomby i kartacze, czyli kule armatnie wyposażone we własny ładunek wybuchowy, na zniszczeniach od samej eksplozji bynajmniej się nie skończyło. Rozrzucone siłą wybuchu pociski eksplodowały to tu, to tam, siejąc zniszczenie porównywalne ze zmasowanym ostrzałem artyleryjskim. Taki właśnie wybuchowy prezent zafundował mieszkańcom sporej części Gdańska św. Mikołaj w 1815 r.

Wypada tu napisać dwa słowa o samym magazynie i przypuszczalnych powodach jego eksplozji, krążą bowiem, powtarzane z ust do ust i co gorsza wypowiadane ex cathedra opowieści, zawierające istotne nieścisłości. Po pierwsze magazyn nie znajdował się w Baszcie św. Jakuba - ta bowiem nie istniała już od mniej więcej dwóch wieków. Magazynem, po przebudowie północnego ciągu fortyfikacji, stała się za to dawna Brama św. Jakuba, która znalazła się na zapleczu bastionu o tej samej nazwie. Na usprawiedliwienie mitu można podać okoliczność, że już w czasie kiedy nastąpiła tragedia, nie pamiętano raczej o niegdysiejszym przeznaczeniu magazynowego budynku. Drugą powtarzaną nieścisłością jest podawanie za przyczynę eksplozji ostrzału wroga. Akurat tak się zdarzyło, że zaczynał się właśnie bardzo spokojny okres w historii Gdańska i od roku 1813 aż do połowy XIX w. żadnego wroga w pobliżu miasta nie widziano. Za wyłączny powód katastrofy uznano, po przeprowadzeniu policyjnego dochodzenia, nieostrożność któregoś z robotników, który miał spowodować skrzesanie ognia we wnętrzu magazynu.

Zniszczenia jakie wywołał wybuch były przerażające. W gruzach legło około stu budynków, w tym spora część szpitala św. Jakuba, zwłaszcza jego największy budynek, przylegający do kościoła od północy, a więc od strony magazynu. Skala zniszczeń była taka, że już nigdy go nie odbudowano. Promień zniszczenia był ogromny, skoro ucierpiał poważnie nie tylko również dość blisko położony kościół św. Bartłomieja, ale i Wielki Młyn. Cud, że nie spłonęła św. Katarzyna, ale może jeszcze wówczas nie planowała palić się regularnie. Nas jednak interesują najbardziej zniszczenia kościoła św. Jakuba i jego dalsze losy.

Achilles von Vegesack, szef gdańskiej policji, pisząc raport o wypadku w dniu tragedii podaje, że kościół został "bardzo uszkodzony". Biorąc pod uwagę niewielką odległość od miejsca eksplozji,  przetrwał ją jednak w zaskakująco dobrym stanie. Być może wziąwszy na siebie główny impet wybuchu osłonił go nieco szpital, tak czy owak, kościelne mury wytrzymałością dowiodły kunsztu swoich niegdysiejszych budowniczych. Podmuch zniszczył za to doszczętnie dach i zerwał hełm z wieży. Sklepień kościół nigdy nie posiadał, nie mogły więc runąć. Natomiast tzw. łuk tęczowy między nawą a prezbiterium, naruszony został na tyle, że wkrótce go rozebrano. Ucierpiał także zachodni, kończący prezbiterium szczyt kościoła.

Zniszczenia wnętrza nie były aż tak dotkliwe. Wprawdzie zarząd szpitala utrzymywał, że wybuch uczynił go całkiem niezdatnym do użytkowania, ale przeczą temu pewne fakty. Po pierwsze na początku roku 1816 odbywały się jeszcze w kościele uroczystości chrzcielne, ślubne i pogrzebowe. Po drugie zastanawiając się nad rezygnacją z utrzymywania kościoła i snując plany jego przekazania władzom, zastrzegano, że fundacja szpitalna zachować musi prawo do spieniężenia jego ocalałego wyposażenia, które prezentowało się wcale okazale, skoro mowa była o ołtarzu, ambonie, organach, chrzcielnicy, ławach, lamp i innych przedmiotach.

Czemu więc fundacja nie chciała podjąć trudu odbudowy? Z bardzo prostej przyczyny. Z braku funduszy. Nad wyzbyciem się kościoła przemyśliwały jej władze już wcześniej, a tragiczny w skutkach dla okolicy wybuch tylko ułatwił i uzasadnił podjęcie szybkiej decyzji. Trudności w utrzymaniu gmachu jeszcze przed częściowym zniszczeniem, powiększone o koszty remontu, znacznie przekraczały możliwości szpitala, który od pewnego czasu ograniczać musiał nawet środki przeznaczane na utrzymanie swoich pensjonariuszy. Było to wynikiem ogólnej ruiny finansowej miasta i jego mieszkańców, jaką przyniósł im "wyzwoliciel" Napoleon Bonaparte i jego chciwa administracja.

Po długich negocjacjach i nieco żenujących sporach co do finansowych warunków przejęcia przez miasto kościelnego budynku (w szczególności wykłócano się o kwotę uzyskaną za miedzianą blachę ze zdmuchniętego zwieńczenia hełmu), 30 sierpnia 1817 r. podpisano protokół uzgodnień, który stać się miał podstawą zmiany przeznaczenia budowli na następne ponad sto lat. Dawny kościół pozostał własnością fundacji szpitalnej, która oddawała go miastu w wieczystą dzierżawę. Podjęto decyzję o umieszczeniu w niej dwóch całkowicie świeckich instytucji – jednej bardzo starej – Biblioteki Rady, drugiej całkiem nowej, jaką była założona w tym samym roku Królewska Szkoła Nawigacyjna. Prace adaptacyjne części szkolnej postępowały szybko, podczas gdy przeniesienie zbiorów bibliotecznych z dawnego kompleksu franciszkańskiego na Przedmieściu do kościoła św. Jakuba opóźniało się mocno.

By obie instytucje mogły korzystać z budynku dokonać trzeba było licznych adaptacji. Po pierwsze podzielono go na dwie części – osobno nawę, osobno prezbiterium. W tej pierwszej ulokowana miała zostać biblioteka, w tym drugim – szkoła. O stanie finansów przeznaczonych na tę inwestycję świadczy choćby fakt, że dzieląca budynek na dwoje ściana, miała fundament z drewna, złożony z wielkich bali. Dawny kościół podzielono również w poziomie. Część szkolna podzielona została na dwie, a biblioteczna na trzy kondygnacje. Do dyspozycji szkoły oddano również wieżę, która nakryta nowym, płaskim dachem otoczonym balustradą, służyć miała odtąd jako platforma dla prowadzenia przez studentów nawigacji obserwacji astronomicznych. Nawa, objęta w końcu przez miejską bibliotekę, obejmowała po przebudowie czytelnię na poziomie posadzki dawnego kościoła, oraz powierzchnie magazynowe na dwóch wyższych kondygnacjach.

I tak pozbawiony dawnego hełmu, podzielony na pół i przedzielony stropami budynek kościoła św. Jakuba, służyć miał przez następne stulecie kulturze i edukacji. Biblioteka pozostała w nim aż do roku 1904, kiedy to przeniosła się do nowej, wspaniałej siedziby po drugiej stronie skrzyżowania dzisiejszych ulic Łagiewnik i Wałowej, gdzie jej zbiory znajdują się do dzisiaj. Szkoła Nawigacyjna opuściła kościelne mury już w 1826 r. Część przez nią zwolnioną wykorzystywano początkowo jako sale wystawiennicze dla kolekcji sztuki ofiarowanej miastu przez kupca Jakoba Kabruna, potem zajęło ją szacowne Towarzystwo Przyrodnicze (do 1845 r.), w końcu, po piętnastoletnim okresie pustostanu,  w 1860 r. objęła ją  biblioteka. Ważnym dla zewnętrznego kształtu kościoła momentem jego historii była decyzja o umieszczeniu na wieży (od 1815 r. pozbawionej zwieńczenia) odpowiednio zaadaptowanej, niezwykle pięknej wieżyczki z rozebranej ostatecznie w 1883 Bramy św. Jakuba.

Opuszczenie przez bibliotekę budynku w 1904 r. spowodowało jego powrót w ręce fundacji szpitala św. Jakuba. Szybko jednak, bo jeszcze w tym samym roku zajęła go Zachodniopruska Izba Rzemieślnicza, która w 1906 r. nabyła ostatecznie budynek na własność. Znalazły w nim miejsce sale wystawiennicze, ukazujące zdobycze techniki w dziedzinie maszyn, prowadzono również kursy dla rzemieślników. W rękach zmieniającej nieco nazwy Izby pozostać miał budynek kościoła aż do końca II wojny światowej, by w roku 1948 znowu stać się świątynią. Ale to już całkiem inna historia.

Autor: Aleksander Masłowski

Mój blog bierze udział w konkursie BLOG ROKU 2010 -kliknij

Można na niego oddać głos wysyłając SMS o treści H00777 na numer 7122. (H zero zero siedem siedem siedem, bez spacji).

Koszt SMS to 1,23 zł brutto. Zebrane przez organizatora fundusze będą przeznaczone na cele charytatywne.

Będzie mi miło, jeśli Czytelnicy iBedekera zechcą na niego zagłosować - Ewa Kowalska:)

We wnętrzu kościoła św. Jakuba

Dwór Artusa

Działka, na której został zbudowany Dwór Artusa, do 1344 r. należała do gdańskich dominikanów. Kiedy powstawało 'nowe', czyli dzisiejsze Główne Miasto, tereny dominikańskie znalazły się w jego obrębie. Równie nowa jak miasto władza, w osobach braci w białych płaszczach i samorządu miejskiego, bardzo niechętnie widziała własność mnichów  w granicach tworzącego się organizmu. W jaki sposób przekonano dominikanów by odstąpili Gdańskowi swoje tereny przy późniejszym Długim Targu – tego nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że 27 października 1344 r. podpisano stosowną umowę, którą w cztery lata później zatwierdził wielki mistrz Heinrich Dusemer. Dopiero wówczas przystąpiono do wznoszenia kosztownej i reprezentacyjnej budowli, jaką miał się stać Dwór Artusa.

Budowa rozpoczęła się nie wcześniej niż w 1348 r. i trwała prawdopodobnie dwa lata. Już w literaturze z 1350 roku dwór wspominany jest jako wzniesiony, a pierwszy obiekt został sfinansowany przez osoby prywatne. Na pewno w łożeniu na inwestycję brał udział późniejszy gdański burmistrz Johann Walrave. Wszystko wskazuje na to, że jej fundatorami byli członkowie elitarnego Bractwa św. Jerzego - stąd na określenie dworu funkcjonowały równolegle dwie nazwy: Dwór Artusa i Dwór św. Jerzego. Dzisiejszy Dwór (Strzelnica) św. Jerzego, wówczas jeszcze oczywiście nie istniał. Relacje z połowy XIV w. mówią o dworze jako o jedynym murowanym budynku w mieście.

Jak wyglądał ów pierwszy dwór nie wiadomo. Nie istnieje żaden bardziej szczegółowy opis budynku, a tym bardziej żaden jego wizerunek. Sięgał zapewne podobnie głęboko, jak dzisiejszy, czyli niemalże po ulicę Chlebnicką, wówczas nazywaną "Piekarską". Przyjmuje się też, że był węższy o jedną trzecią, brakowało mu więc części tworzącej wschodnią nawę dzisiejszej hali. O wystroju także nie wiadomo praktycznie nic. Zakładać można, że jeśli w ogóle pojawiały się jakieś ozdoby, to daleko było im do niewiarygodnego przepychu, z jakim dwór został udekorowany na przestrzeni wieków.

Życie dworu

Początkowo budowla służyła tylko członkom Bractwa św. Jerzego, a poza nimi w dworze mogły się pojawiać jedynie osoby o statusie gości bractwa. Miało się to zmienić jeszcze w XIV w., kiedy do korzystania z dworu dopuszczono ogół kupiectwa, co było tym łatwiejsze, że niezwykle elitarny charakter bractwa powodował spadek ilości członków. Było to efektem zmian w miejskiej gospodarce oraz dochodzeniem do znaczenia i władzy kupców w ogólności, łącznie z tymi, którzy nie kwalifikowali się na członków Bractwa św. Jerzego. Nie znaczy to oczywiście, że do dworu mógł przychodzić każdy. Z korzystania z dobrodziejstw mieszczańskiej siedziby wykluczeniu byli, niezależnie od posiadanego majątku - rzemieślnicy; szynkarze; kramarze; pracujący za pensję; małżonkowie kobiet o wątpliwej reputacji, a także prowadzący handel z obszarami obłożonymi przez Zakon handlowym embargiem i ci, których kupiecka renoma uległa nadszarpnięciu. Z czasem wprowadzono dla uprawnionych do korzystania z dworu census dochodów, nie zmieniając grona wykluczonych bez względu na uzyskiwany dochód.

Bardzo rygorystyczne były przepisy porządkowe pierwszego Dworu Artusa. Zabronione były kłótnie z użyciem obraźliwych zwrotów, a w razie ich zaistnienia, oponentów zawieszano w prawie do korzystania z dworu, do czasu zawarcia zgody. Czynna napaść mająca miejsce w dworze, skutkowała całkowitym wykluczeniem z grona jego użytkowników. Zabronione było wnoszenie do dworu broni dłuższej niż jeden łokieć (ok. 60 cm) oraz uprawianie na jego terenie gier hazardowych.

W niedziele i dni świąteczne podwoje dworu otwierały się już w porze obiadowej, w dni powszednie dopiero wieczorem. Znak, że czas udać się do dworu dawał specjalny dzwon zwany "piwnym". Ten sam dzwon, dwie godziny przed północą, sygnalizował czas udania się na spoczynek. W dworze pito piwo, urządzano świąteczne uroczystości, fetowano specjalnych gości, w tym raz do roku Radę w pełnym składzie.

Personel służebny dworu liczył jedenaście osób. Uzupełniał go czteroosobowy zespół muzyczny. Zarząd nad całością sprawowało dwanaście osób tzw. starszyzny. Ci odbywali regularne posiedzenia w czasie, kiedy dwór był zamknięty dla swoich normalnych bywalców, decydując o wszystkich sprawach związanych z jego funkcjonowaniem, w tym również sprawując funkcję sądu koleżeńskiego względem osób naruszających dyscyplinę. Oni również określali okoliczności pozwalające na pojawianie się w dworze kobiet, normalnie nie mających wstępu do męskiego świata kupieckiej elity.

Elita ta była jednak niedostatecznie elitarna dla pierwotnych właścicieli i budowniczych dworu. Dlatego też w miarę jak do udziału w korzystaniu z obiektu dopuszczani byli coraz to nowi mieszczanie, członkowie Bractwa św. Jerzego izolowali się coraz bardziej. Wreszcie przenieśli się do przylegającego do dworu od strony ratusza mniejszego budynku, nazywanego odtąd "małym dworem", który dzielili z kolegium ławniczym. Odtąd coraz rzadziej pojawiali się w "dużym" dworze. Pozostali bywalcy nie tworzyli jeszcze żadnych formalnych grup. W "starym" dworze nie istniały jeszcze tak charakterystyczne później "ławy", czyli podział uczestników piwnych libacji na korporacje.

Dramat

W nocy z 27 na 28 grudnia 1457 r., a więc raptem w niecałe cztery lata po przepędzeniu z Gdańska Krzyżaków, wybuchł we dworze pożar, który strawił go niemalże doszczętnie. Walący się szczyt zabił bliżej nie znaną liczbę ludzi, zapewne próbujących gasić ogień. "Mały dwór" uniknął zniszczenia, ale przetrwał zaledwie kilka miesięcy, bowiem spłonął w kwietniu następnego roku. Tak wraz z czasami krzyżackimi odszedł w przeszłość klejnot krzyżackiego Gdańska, a kiedy w tym samym miejscu powstał nowy dwór, był już inny, bo inne było miasto, inna sytuacja polityczna, inni też, choć nie do końca, byli jego nowi użytkownicy.

Autor: Aleksander Masłowski

Piotr Mazurek

Click here to view the embedded video.

Zwiedzanie kościoła cz. II

Uczestnicy wycieczki

Spacery z Piotrem Mazurkiem - licencjonowanym przewodnikiem po Trójmieście

Fot. Piotr Połoczański www.photolife.pl

O dzisiejszej uroczystości dowiedziałam się z… Wolnego Forum Gdańska. Nie mogło mnie na niej nie być, z różnych względów, ale przede wszystkim dlatego, że nie ma się co czarować, kolejna tego typu uroczystość w Nowym Porcie, prędko się nie wydarzy. Zresztą, co by tu iluminować? Dworek Fischera? Najpierw trzeba byłoby przywrócić go do „żywych”… powoli tracę nadzieję, że to realne. Morski Dom Kultury? Niestety, to już własność prywatna…. Jest oczywiście kościół p.w. Niepokalanego Serca Maryi (Kościół Morski) i to ten kościół wielu mieszkańców widziałoby, jako pierwszy w kolejce do iluminacji…

Dziś jednak rozbłysła „Św. Jadzia” i dziś tym właśnie się cieszę.

Przybyłam pod kościół punktualnie o 17.00... nie było nikogo, więc zajrzałam do środka, coś się działo, więc weszłam. Na wstępie „opowieść” byłego już Przewodniczącego Rady Osiedla o wszystkim i o niczym, w mojej ocenie, dość słaba merytorycznie. Można by krócej, konkretniej i ciekawiej... Utkwiło mi jedynie, że od 2006, od kiedy stanowisko proboszcza objął ks. Wiesław Phillipp, odmalowano kościół (zarówno wewnątrz, jak i z zewnątrz), wymieniono posadzkę, odrestaurowano ołtarz główny... i to jest fakt, w historii tej parafii, nikt w tak krótkim czasie, nie zrobił tak wiele. To się niewątpliwie chwali.

Fot. Piotr Połoczański www.photolife.pl

Następnie głos zabrał proboszcz, podziękował, że znalazły się na tą inwestycję środki, mimo, iż czasem można odnieść wrażenie, że Nowy Port jest dzielnicą zapomnianą. Wykonawcom podziękował za ciężką pracę, w trudnych pogodowo warunkach. Prezydent równie szybko opowiedział o inwestycji oraz zapewnił, że koszta utrzymywania ponosić będzie miasto. Nadmienił też o rewitalizacji, która do Nowego Portu wkroczy na wiosnę... kiedy się zakończy, nie umiał dokładnie powiedzieć, obecny na uroczystości Mieczysław Kotłowski (ZDiZ) również. Ale biorąc pod uwagę uwarunkowania pogodowe i brak wiedzy o tym, jak długo potrzyma nas w ryzach zima, nie trudno się dziwić. Część oficjalną, wewnątrz kościoła, Prezydent zakończył serdecznymi życzeniami z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia i hasłem: „Zapalamy”. W tym momencie wszyscy zgromadzeni (ok. 25 os.) udali się w kierunku wyjścia... Obeszliśmy wspólnie "Jadzię", podziwiając jej blask w świetle reflektorów... i na tym impreza się skończyła... dla mieszkańców.

Proboszcz, Prezydent z asystą i były Przewodniczący RO udali się na plebanię... cel jest mi nieznany. Moja fantazja, a może głód (wyszłam z domu przed obiadem) wskazywały na kolację. Mój kolega, ale przede wszystkim miłośnik i niezależny obserwator dzielnicy Marcin Sudomir, który pod kościołem „zabawił nieco dłużej” zapewnia mnie, że wizyta była dość krótka, około 10 minutowa, więc może jednak była to tylko ciepła herbata.

Dziękuję Piotrowi Połoczańskiemu za udostępnienie zdjęć do publikacji.

Foto-blog Piotra Połoczańskiego - www.photolife.pl

Autor: Ewa Maria Łapińska

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Dobiegają końca prace renowacyjne i adaptacyjne w Centrum św. Jana Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku.

Glazurowane dwukolorowe parapety, bogate zdobienia freskowe na zwieńczeniach filarów i ścianach bocznych, bajecznie kolorowa kaplica św. Ducha przy głównym wejściu, wentylacja grobowca donatora świątyni Zachariasza Zappio oraz tajemniczy napis na ścianie przy wieży to niespodzianki, które ukazały się konserwatorom, pracującym podczas renowacji wnętrza zabytkowego kościoła św. Jana w Gdańsku. Świątynia przechodzi generalny remont adaptacyjny na ośrodek kultury - Centrum św. Jana, Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku.

Zabytkowe wnętrze zyskało nowy blask, który będą mogli podziwiać przyszli goście centrum kultury. Podczas pierwszego etapu prac wykonano konserwację ceglanych ścian korpusu nawowego, kruchty pod wieżą, kaplicy św. Ducha oraz dwóch niezabetonowanych filarów, podczas których, pod kolejnymi warstwami tynku natrafiono na wiele kolorowych malowideł. Odnowiono kamienne płyty nagrobne i ułożono w kamiennej posadzce, zamiast drewnianej podłogi jak było pierwotnie w kościele. Zrekonstruowano drewniane drzwi w wieży i rzeźbione wrota pod nią.

[[Pokaż jako pokaz slajdów]]

W zabytkowym kościele uderza widok dwóch współczesnych empor i przeszklonej klatki schodowej. Powstały one na potrzeby sceniczne przyszłych wydarzeń kulturalnych w świątyni. Ponadto na cele artystyczne zaadaptowano również wewnętrzną wieżę w oryginalnej, ceglanej wieży kościoła - będą w niej garderoby. Są przestronne i komfortowe, jak na takie możliwości lokalowe.

- Wiele prac jest niewidocznych dla oka - mówi Iwona Berent, kierownik biura odbudowy Kościoła św. Jana w gdańskim NCK. - Pracownicy firmy Eko-Inbud zagęścili i ustabilizowali grunt pod główną nawą świątyni. Ułożyli również pod posadzką specjalne kanały na instalacje elektryczne, teletechniczne, ochrony przeciwpożarowej i antywłamaniowej z monitoringiem, a także instalację ogrzewania podłogowego.

Click here to view the embedded video.

Modernizacja św. Jana to jednak nie tylko prace we wnętrzu. W ramach projektu dofinansowanego przez Unię Europejską (w wysokości 11 mln 250 tys. 355 zł) i samorząd województwa pomorskiego (3 mln 750 tys. 118 zł) odbudowano również zabytkowe kamieniczki przy ul. Świętojańskiej, w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła oraz odbudowano ceglane ogrodzenie świątyni z bramami, zdobione rzeźbionymi stalowymi prętami z XIX wieku.

- Odtworzyliśmy historyczny wygląd kamieniczek z ówczesnym wyglądem okien i okiennic oraz kamiennych zwieńczeń szczytów na podstawie rycin i szkiców. Ponieważ nie mieliśmy kolorowych dokumentów zdecydowaliśmy o otynkowaniu budynków w kolorze ugrowym, charakterystycznym dla okresu - informuje Iwona Berent z NCK. - Budyneczki będą służyły jako zaplecze administracyjno-socjalne Centrum św. Jana.

Nowoczesność przyszłego centrum to profesjonalne oświetlenie i system nagłośnieniowy oraz system zaciemniania okien. Podczas naszej wizyty trwał montaż specjalnych, obrotowych krzesełek.

- Prace idą bardzo sprawnie. Mamy 4-miesięczne przyśpieszenie - cieszy się kierownik biura odbudowy.

Na razie jednak kościół św. Jana nie jest szeroko dostępny dla zwiedzających. Można jedynie podejrzeć wnętrze podczas coniedzielnych mszy dla środowisk artystycznych oraz podczas wystawy Międzynarodowego Festiwalu Fotografii - Transfotografia 2010.

Zakończenie etapu pierwszego to nie koniec prac w św. Janie.

- Do zrobienia mamy jeszcze wiele - dach, konserwacja elewacji kościoła i wieży, wewnątrz konserwacja ścian prezbiterium i transeptu - wylicza Iwona Berent. - Marzy mi się jeszcze postawienie sygnaturki na skrzyżowaniu naw i zrobienie zegara słonecznego na bocznym filarze kościoła od strony kamieniczek. Wszystko będziemy realizowali w miarę dostępnych środków i dofinansowań.

Autor: Andrzej Mróz

Tytuł:

Muzeum Historyczne Miasta Gdańska zaprasza na festyn zorganizowany w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2010

Informacja z komunikatu prasowego muzeum:

Jest to druga edycja imprezy plenerowej organizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska w Twierdzy Wisłoujście. Nawiązując do militarnych tradycji tego unikatowego obiektu, sięgającego swymi początkami okresu średniowiecza, chcemy zaprezentować rekonstrukcje historyczne różnych aspektów życia ludzi tamtych czasów. Wojna i walka będzie przeplatać się z życiem obozowym, rzemiosłem, sztuką kulinarną i obyczajami, a przede wszystkim z zabawą, do której zaprosimy wszystkich uczestników festynu.

W odniesieniu do tegorocznego tematu Europejskich Dni Dziedzictwa "Od pomysłu do przemysłu", zaprezentujemy późnośredniowieczne warsztaty rzemieślnicze, które dały podwaliny pod rozwój różnych dziedzin przemysłu na ziemiach polskich. Można będzie przyjrzeć się pracy między innymi kowala, garncarza, złotnika czy mincerza, poznać zasady działania broni czarnoprochowej, oraz drogę ewolucji broni białej. Swoje umiejętności zaprezentuje również rzemieślnik wytwarzający średniowieczne instrumenty muzyczne. Skosztować będzie można rycerskiego jadła przygotowanego nad ogniskiem i wziąć udział w uroczystości pasowania na rycerza. Pod wieczór odbędą się pokazy tańca z ogniem oraz bitwa w wykonaniu rycerstwa polskiego i krzyżackiego.

W trakcie trwania Festynu Historycznego przez cały czas czynne będą kramy i stoiska cateringowe z doskonałym swojskim jadłem i napitkiem oraz kiełbaskami, które każdy będzie mógł upiec nad ogniskiem. Na każdym ze stoisk rzemieślniczych można będzie własnoręcznie spróbować sił w wytwarzaniu przedmiotów dawnymi metodami oraz nabyć gotowe rękodzieła. Dla chętnych otwarta będzie strzelnica łucznicza i warsztat mincerza bijącego monety. Przy dźwiękach muzyki dawnej będziemy mogli przywdziać elementy stroju i uzbrojenia średniowiecznego a wraz z przewodnikiem odwiedzić kazamaty i wieżę, oraz posłuchać pasjonującej historii tego niezwykłego miejsca.

Współorganizatorzy: Regiment Piechoty Zaciężnej, Grupa Rekonstrukcji Historycznych "Kopia Oliwska", Restauracja LaFontaine.

Wstęp na Festyn będzie bezpłatny a cena biletów na zwiedzanie kazamaty i wieży widokowej z przewodnikiem zostanie na ten weekend obniżona o połowę (4 i 2 zł).

Tytuł:

Muzeum Historyczne Miasta Gdańska serdecznie zaprasza na festyn historyczny, zorganizowany w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2010.

Informacja z komunikatu prasowego muzeum:

Jest to druga edycja imprezy plenerowej organizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska w Twierdzy Wisłoujście. Nawiązując do militarnych tradycji tego unikatowego obiektu, sięgającego swymi początkami okresu średniowiecza, chcemy zaprezentować rekonstrukcje historyczne różnych aspektów życia ludzi tamtych czasów. Wojna i walka będzie przeplatać się z życiem obozowym, rzemiosłem, sztuką kulinarną i obyczajami, a przede wszystkim z zabawą, do której zaprosimy wszystkich uczestników festynu.

W odniesieniu do tegorocznego tematu Europejskich Dni Dziedzictwa "Od pomysłu do przemysłu", zaprezentujemy późnośredniowieczne warsztaty rzemieślnicze, które dały podwaliny pod rozwój różnych dziedzin przemysłu na ziemiach polskich. Można będzie przyjrzeć się pracy między innymi kowala, garncarza, złotnika czy mincerza, poznać zasady działania broni czarnoprochowej, oraz drogę ewolucji broni białej. Swoje umiejętności zaprezentuje również rzemieślnik wytwarzający średniowieczne instrumenty muzyczne. Skosztować będzie można rycerskiego jadła przygotowanego nad ogniskiem i wziąć udział w uroczystości pasowania na rycerza. Pod wieczór odbędą się pokazy tańca z ogniem oraz bitwa w wykonaniu rycerstwa polskiego i krzyżackiego.

W trakcie trwania Festynu Historycznego przez cały czas czynne będą kramy i stoiska cateringowe z doskonałym swojskim jadłem i napitkiem oraz kiełbaskami, które każdy będzie mógł upiec nad ogniskiem. Na każdym ze stoisk rzemieślniczych można będzie własnoręcznie spróbować sił w wytwarzaniu przedmiotów dawnymi metodami oraz nabyć gotowe rękodzieła. Dla chętnych otwarta będzie strzelnica łucznicza i warsztat mincerza bijącego monety. Przy dźwiękach muzyki dawnej będziemy mogli przywdziać elementy stroju i uzbrojenia średniowiecznego a wraz z przewodnikiem odwiedzić kazamaty i wieżę, oraz posłuchać pasjonującej historii tego niezwykłego miejsca.

Współorganizatorzy: Regiment Piechoty Zaciężnej, Grupa Rekonstrukcji Historycznych "Kopia Oliwska", Restauracja LaFontaine.

Wstęp na Festyn będzie bezpłatny a cena biletów na zwiedzanie kazamaty i wieży widokowej z przewodnikiem zostanie na ten weekend obniżona o połowę (4 i 2 zł).

Gdansk is a wonderful city on the picturesque Polish Baltic coast. From an American’s point of view, it has all the energy of Manhattan, the culture of San Francisco, and the charming pleasantness of New England. Add a Palm Beach-like coastline, and it’s easy to see why Gdansk is among the most memorable and exciting European cities to visit. The people of Gdansk are very friendly and helpful, and most of the signs displaying important information are posted in English, Polish, German, and Russian. The city stands on cobblestone streets, which, along with the brightly colored ornate buildings give it an old-world European charm. This is enhanced by the vibrant and striking history that Gdansk is known for. It was here that the first hours of the Second World War were fought, and it was in the shipyards of this Polish city where the Solidarity movement of the 1980s brought freedom to Poland after centuries of Russian mandate and helped to guide the rest of communist occupied Europe into the future. Despite this long and rich history, Gdansk is also a very modern city. It is just as clean as any American metropolis, and significantly safer than most. From a tourist’s point of view, Gdansk is very safe and well organized, and the city runs on easily accessible public transportation.

Emily Roche przyleciała do Gdańska z Buffalo. Przez cztery miesiące będzie się uczyła w jednej z gdańskich szkół. Ma nadzieję nauczyć się w tym czasie naszego języka, poznać naszą kulturę oraz Gdańsk, Sopot i Gdynię, czyli jak mówi - 3city

There is also a lot to do in Gdansk, from exploring the Long Market and looking at the beautiful gates and fountains, to walking along the waterfront or shopping. There are many kiosks selling Baltic amber and other souvenirs that any tourist would enjoy, and not as expensive as tokens from most American cities. From Gdansk, there is easy access to other exciting destinations, such as the beautiful costal cities of Sopot or Gdynia, or historic Westerplatte, all of which can be reached by road or ferry from Gdansk. Anyone who makes a trip to Europe without stopping by in Gdansk is missing out on the experience of one of the world’s loveliest cities.

When I know the city better, I would love to write more:)

Author: Emily Roche

Brama Stągiewna ok. 1790 r. (Z. Vogel)

XVI wieczny zespół dwóch baszt obronnych - Brama Stągiewna - zlokalizowany na Wyspie Spichrzów, na przedłużeniu Traktu Królewskiego, w sąsiedztwie Długiego Pobrzeża i Mariny. Obiekt zabytkowy z bogatą historią, wnętrza całkowicie zmodernizowane w latach 80. (m. in.: dach, stropy, instalacja) i ponownie odnowione w 2006 r. Obecnie baszty wykorzystywane są na cele biurowe. We wnętrzach możliwy jest bardzo szeroki zakres działalności - m. in. usługi, gastronomia, handel, hotel, wystawiennictwo. Cena 6 500 000 PLN

Na ogłoszenie o powyższej treści natknąłem się w ostatnio w trakcie poszukiwań własnego "M". Nic szczególnego. O tym, że baszta została wystawiona na sprzedaż wiedziałem od 2006 r. Po początkowym poruszeniu sprawa jednak przycichła...

21 stycznia 2008 r. / Fot. Ewa Kowalska

To niesamowite, że setki mieszkańców Gdańska i dziesiątki turystów mija obiekt, którego początki sięgają XV w. Jego nazwy można dopatrywać się w największej z baszt, wzniesionej w latach 1517-1519, która o wymiarach 28 m wysokości, 13 m szerokości z murami o 4 m grubości, przypominała ongiś stągiew. Mniejsza baszta (10 m wysokości i 8 m szerokości) zwana Stągiewką, flankowała przejazd.

Zniszczona w czasie działań wojennych 1945 r. została odbudowana, a opiekę nad obiektem przejęła Spółdzielnia Polskich Artystów Plastyków „Arpo”, która w latach 80. dokonała remontu obiektu (wówczas m. in. zbudowano łącznik pomiędzy basztami) i wykupiła go od miasta.

Postanowiłem najpierw zwrócić się z zapytaniem do „Arpo”, do której baszta należy, o powody wystawienia obiektu na sprzedaż.

Taką decyzję podjęliśmy wspólnie – mówi Małgorzata Szymańska, prezes „Arpo”. Nie ukrywam, że na naszą decyzję wpływ miały obecne czasy w jakich żyjemy. Spółdzielnia istnieje od kilku dziesięcioleci. Baszta była doskonałym obiektem do pracy. Znajdowały się tu nasze pracownie, galeria, gdzie sprzedawaliśmy efekty naszej pracy, głównie biżuterię – tłumaczy – Jednak rynek nie stoi w miejscu, tak jak i realia. Dziś koszty utrzymania takiego obiektu są ogromne. Zresztą każdy z nas ma własne pracownie, a i lat na nie ubywa – tłumaczy Szymańska

Brama Stągiewna szuka swojego właściciela od 2006 r. Rodzi się więc pytanie, kto na nią zasługuje, jaki charakter powinna spełniać w niedalekiej przyszłości, a także jak odbywa się procedura sprzedaży obiektu o charakterze zabytkowym.

Fot. Andrzej Januszajtis

Przede wszystkim ogromnym atutem Baszty Stągiewnej jest jej położenie – w samym sercu miasta– przyznaje Anna Rolewicz, licencjonowany pośrednik nieruchomości - i podkreśla – w miejscu, które za kilka lat stanie się wizytówką Gdańska. Takie obiekty mają specyficzny charakter. Wiadomo, cena jaką się proponuje jest nieosiągalna dla zwykłych nabywców. W tym wypadku pośrednik poprzez sieć swoich biur w całej Polsce i za granicą, stara się dotrzeć do odpowiedniego klienta. Może to być np. koneser sztuki, który zachwyci się specyfiką tego obiektu albo duża firma poszukująca siedziby dla swojego przedstawicielstwa. Doskonałym przykładem jest zamek w Gniewie, który został zakupiony przez jeden z koncernów mleczarskich – wyjaśnia Rolewicz.

Na moje pytanie o czas trwania takich transakcji Anna Rolewicz odpowiada:

To normalny proces. W takich przypadkach – a w szczególności sprzedaży obiektów zabytkowych, które są objęte opieką konserwatora zabytków – negocjacje są bardzo delikatne i toczą się w zaciszach gabinetów. Ich długość może być różna. Faktem jest, że ich czas działa na korzyść przyszłego właściciela – stara się on w ten sposób „zmiękczyć” pośrednika co do ceny.

Tymczasem Andrzej Januszajtis, wybitny znawca dziejów Gdańska mówi o zabytku:

Zespół Bramy Stągiewnej ma wysoką wartość architektoniczną, urbanistyczną i historyczną. Architektonicznie jest cenny jako część planowanego, choć niezrealizowanego do końca trójbasztowego symetrycznego założenia, niezwykłego w skali europejskiej. Pod względem urbanistycznym jest ważnym ogniwem łańcucha bram Królewskiej Drogi, rozciągającego się na długości 1,5 km od Bramy Wyżynnej do Żuławskiej, uznanego za najbardziej monumentalną oś urbanistyczną całego europejskiego średniowiecza. Natomiast wartość historyczna zespołu wynika z jego dziejów. Dobrze zachowały się ślady wszystkich przekształceń. Założenie obronne rozbudowywano za każdym razem, gdy wróg zagrażał Gdańskowi i Rzeczypospolitej. Brama Stągiewna jest światowej klasy zabytkiem architektury militarnej i materialnym świadkiem burzliwych dziejów Gdańska i Polski nad Bałtykiem.

A jak nad procedurą sprzedaży czuwa konserwator zabytków?

Konserwator wyraża zgodę na sprzedaż obiektu wpisanego do rejestru zabytków, jeżeli takowego pozbywa się Skarb Państwa lub samorząd – tłumaczy Marcin Tymiński, rzecznik Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – i dodaje – Konserwator może też postawić warunki nowemu nabywcy, tak jak w przypadku zamku w Gniewie, gdzie kupujący musiał przedstawić program użytkowy, a także zagwarantować, że utrzyma funkcję kulturotwórczą zamku i będzie on dalej dostępny dla wszystkich zwiedzających. Jeżeli obiekt już znajduje się w prywatnych rękach, urząd konserwatora musi być poinformowany o zmianie właściciela. Jeżeli nowy nabywca/właściciel planuje w nim jakieś zmiany, remonty itd. wtedy wszystko musi być konsultowane z konserwatorem – objaśnia Marcin Tymiński.

Fot. Ewa Kowalska

Mam nadzieje, że Brama Stągiewna znajdzie w końcu nowego właściciela. Póki co, nadal dzielnie trwa na straży Wyspy Spichrzów i Królewskiej Drogi.

Autor: Paweł Jarczewski

Zaproszenie ze strony gdańskich Dominikanów:

W sobotę, 14 sierpnia, zapraszamy na jedyne w swoim rodzaju nocne zwiedzanie kościoła (początek o godz. 23:00). Oprowadzać będzie o. Jacek Krzysztofowicz OP.

W ramach oprowadzania po zakamarkach kościoła zapraszamy do obejrzenia wystawy pt. Dominikańskie korzenie Jarmarku, prezentującej postacie dwóch pierwszych dominikanów polskich: św. Jacka i bł. Czesława. Wystawa znajduje się w kaplicy św. Jacka. Jej głównym elementem są relikwiarze rąk obu świętych.