Anna Staruszkiewicz z Domu Sąsiedzkiego "Za Murami" - sponsora spaceru

Pogoda dopisała. Słoneczna, niedzielna aura towarzyszyła naszej stuosobowej grupie spacerowiczów, niemal do ostatniego zdania wypowiedzianego przez Aleksandra Masłowskiego. Zanim się rozstaliśmy, spadło z nieba kilka kropli deszczu, aby po kilku minutach zaatakować z całą siłą.

Wędrówka po Starym Przedmieściu rozpoczęła się na... Głównym Mieście, a to za sprawą sponsora - Domu Sąsiedzkiego "Za Murami", którego szefowa Anna Staruszkiewicz zaprosiła gości do zwiedzenia niezwykłej siedziby, wybudowanej w 1872 r., a mającej w swoich dziejach wątek masoński. To jeden z niewielu budynków neogotyckich, któremu nie tylko udało się przetrwać zawieruchę w 1945 roku, ale również uniknąć świadomego wyburzenia po wojnie. Dzisiaj swoim wyglądem zewnętrznym dopomina się gruntownego remontu i trudno byłoby się spodziewać, że jego przyziemie jest pięknie zagospodarowane. A jednak jest. Przekonali się o tym wszyscy uczestnicy spaceru.

Na wylocie ulicy zamkniętej dawniej Bramą Grzeszników, mieliśmy okazję przyjrzeć się pozostałościom muru wysokiego i niskiego, które wraz z dwoma fosami oddzielały Główne Miasto od Przedmieścia; stanęliśmy w miejscu dawnej Bramy Karowej; obeszliśmy budynek Prezydium Policji Gdańskiej, zaprojektowany na początku XX wieku przez Otto Kloeppela; aż w końcu zniknęliśmy w tunelu pod ulicą Podwale Przedmiejskie, niczym ostry nóż przecinającą substancję miejską.

Chwilę później stanęliśmy na ul. Kładki, pod  budynkiem dzisiejszego Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, a pierwotnie - Victoriaschule.  Była to szkoła dla dziewcząt, której budowę wspierała Victoria - żona drugiego cesarza II Rzeszy, Fryderyka. Pierwotnie szkoła miała swoją siedzibę przy ul. Piwnej.

Dalej trasa spaceru prowadziła w okolicy kościoła św. Trójcy i byłego cmentarza do niego przyległego, oraz ulicą Okopową, do której pierwotnie nie dochodziła, tak jak jest to dzisiaj, ul. Toruńska. Mijając Basztę Białą dotarliśmy do Placu Wałowego, Małej Zbrojowni i Miejskiego Lombardu, a okrążając dawny park, dzisiaj zadbany zieleniec, podeszliśmy do smutnych pozostałości Baszty Atutowej (Pod Zrębem). Wędrując wzdłuż koszar Wiebego, dotarliśmy na ul. Rzeźnicką; przekroczyliśmy ul. Toruńską w miejscu dawnej drukarni, w której w okresie Wolnego Miasta Gdańska były drukowane gdańskie banknoty i znaczki; "przecisnęliśmy" się przez ul. Kocurki, aby po chwili znaleźć się w Zaułku Ormiańskim.

Ostatnimi punktami wycieczki była wizyta w zielonym zakątku powstałym z inicjatywy mieszkańców oraz na Targu Maślanym, na którym na uczestników spadły pierwsze krople deszczu...

Serdecznie dziękując sponsorowi - Domowi Sąsiedzkiemu "Za Murami" oraz Aleksandrowi Masłowskiemu za fantastyczne opowieści, zachęcam kolejne firmy, stowarzyszenia i osoby fizyczne do sponsorowania następnych iBedekerowych spacerów po Trójmieście z przewodnikiem.

Filmy prezentują FRAGMENTY opowieści przewodnika.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Aleksander Masłowski o średniowiecznych fortyfikacjach Gdańska

Uczestników spaceru, chętnych do pokazania swoich zdjęć, proszę o kontakt emailowy - sikorzanka@gmail.com

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Galeria zdjęć Marty Antoniny Łobockiej:

[[Pokaż jako pokaz slajdów]]

Galeria zdjęć Krzysztofa Dolatko:

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Galeria zdjęć Iwony Ślizień:

Osoby zainteresowane wspólnym zwiedzaniem bardzo proszę o wpisanie stosownego komentarza pod tekstem  - Spacer po Starym Przedmieściu 

W przypadku opadów atmosferycznych spacer odbędzie się w innym terminie. Zapraszam - Ewa Kowalska

Tytuł: Darmowy spacer z przewodnikiem po Gdańsku - Stare Przedmieście
Lokalizacja: ul. Słodowników, Gdańsk, Polska
Godzina rozpoczęcia: 13:00
Data: 2011-09-18
Godzina zakończenia: 15:00

Własne mury obronne, nieufortyfikowane dotąd Przedmieście, otrzymało w II połowie XV w., a bezpośrednim bodźcem do podjęcia kosztownych prac przy wznoszeniu murów i bram była wojna zwana trzynastoletnią. Początkowo ufortyfikowano osiedle prowizorycznie, przy pomocy ziemnych nasypów i drewnianych palisad. Wkrótce przystąpiono do wymiany drewnianych fortyfikacji na murowane. Położenie Przedmieścia pozwalało na ograniczenie prac do dwóch frontów – zachodniego i południowego. Od północy zasłaniało je dobrze umocnione Główne Miasto, od wschodu natomiast znacznie szersza niż obecnie Motława, którą uznano za zabezpieczenie wystarczające. Budowę gotyckich fortyfikacji zaczęto od Bramy Karowej niedaleko Baszty Narożnej, a zakończono w 1487 r. wzniesieniem wieży nad brzegiem Motławy, której nadano z czasem nazwę Trumpfturm, czyli Wieża Atutowa, a którą dzisiaj nazywa się "Basztą pod Zrębem".

Wieżę kończącą południowy ciąg murów Przedmieścia zbudowano całkiem nowocześnie, wyposażając ją w stanowiska dla artylerii, umożliwiającej zarówno ostrzał przedpola twierdzy, jak i strzelanie wzdłuż muru, z którego wystawała. Rzut baszty jest prostokątno-okrągły – wewnętrzna część ma formę czworokąta, zewnętrzna, wystająca poza mur jest elipsą. To jedna z nielicznych baszt tego typu, które wzniesiono w Gdańsku, a jedyna która dotrwała do czasów współczesnych. Ze względu na spore oddalenie od najatrakcyjniejszych terenów rozbudowy miasta, wieża przetrwała masową likwidację gotyckich fortyfikacji zarówno kiedy wznoszono nowe, ziemne wały wzdłuż Przedmieścia w XVII w., jak i kiedy burzono nikomu już niepotrzebne wieże i mury w wieku XIX. Jak większość tego typu obiektów służyła wojsku jako magazyn. Wkrótce po odzyskaniu Gdańska przez Prusy w 1814 r. przypomniano sobie o niej nagle i starą, gotycką wieżę postanowiono wyposażyć w bomboodporne sklepienie nad najwyższą kondygnacją. Zdawano sobie przy tym sprawę, że budowniczowie baszty z XV w. nie przewidzieli dla niej takiego obciążenia u samego szczytu, zwłaszcza w formie rozpychającego mury sklepienia. Dlatego też, zanim przesklepiono najwyższe piętro, przewiercono ściany i założono ankry spinające na wszelki wypadek mury. Mimo tego zabiegu zabezpieczającego, siły rozpychające mury były tak duże, że jedna z zawleczek jednej z kotew pękła, co poskutkowało chwilową utratą spójności murów i licznymi ich pęknięciami.

Wieża Atutowa (Baszta pod Zrębem) na początku XX wieku

W 1903 r. postanowiono błąd naprawić i poddać wieżę remontowi. Ministerstwo Wyznań, Szkolnictwa i Spraw Zdrowotnych Rzeszy wyasygnowało na ten cel całe 3.500 marek. Wykonanie prac zabezpieczających powierzono architektowi Muttrayowi, znanemu w Gdańsku m.in. ze współprojektów takich obiektów jak częściowo zachowany budynek archiwum przy Placu Hanzy, pięknego gmachu seminarium nauczycielskiego w Królewskiej Dolinie (dzisiaj Wydział Chemii UG) czy nieco złowrogiej, ale bardzo pięknej siedziby policji przy Karrenwall (dzisiaj Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego). Rozebrano ostrożnie wczesnodziewiętnastowieczne sklepienie i wzmocniono mury. Wówczas też powstał wyjątkowo nieładny, bo tymczasowy w zamierzeniu dach, który swoim kształtem nie uwzględniał zaokrąglenia części muru, przez co brzydko wystawał od strony południowej poza obrys wieży. Zakończywszy prace zgodnie uznano, że w ten sposób zapewniono wieży przetrwanie długich lat. Lat tych miało być zaledwie siedemdziesiąt cztery.

Baszta pod Zrębem po II wojnie światowej

Jako jedna z zaledwie kilku miejskich baszt, przetrwała Wieża Atutowa nieuszkodzona II wojnę światową. Gdzież było wówczas myśleć o zabytkach na jakimś Przedmieściu, kiedy trzeba było odbudować doszczętnie niemal zniszczone Główne Miasto. Po cóż później było zajmować się jakąś wieżą na końcu świata, kiedy trwały prace nad przywracaniem wystroju Ratusza czy Dworu Artusa. Wieża, ustawiona w długą kolejkę zabytków oczekujących na urzędnicze zainteresowanie, gdzieś między Twierdzą Wisłoujście, a Kamienną Śluzą, czekała, czekała, aż nie wytrzymała. Od połowy XX w. widoczne było niepokojące pęknięcie od strony zachodniej, tak wyraźne, że rozpoznać można je na większości zdjęć przedstawiających basztę. W 1975 r. pęknięcie poszerzyło się gwałtownie, a następnie północno-zachodni narożnik wieży runął. Przez następne lata baszta zabezpieczona tylko przed wstępem niepowołanych osób, stała z wielką dziurą w murze, wielkim głosem wołając o zabezpieczenie przed katastrofą. Na próżno. Były wszakże ważniejsze sprawy, zawsze są ważniejsze sprawy od zabytków położonych poza głównymi szlakami turystycznymi. Nadszedł rok 1982 i pewnej grudniowej nocy, tuż przed północą, w trakcie godziny milicyjnej ustanowionej w ramach niezapomnianego stanu wojennego, większa część wieży zawaliła się z potwornym hukiem. Mimo zakazu mieszkańcy okolicznych domów wybiegli na ulicę, żeby zobaczyć co się stało. Po chwili zjawiły się radiowozy milicji, która wstępne przesłuchania prowadziła w sposób niedwuznacznie sugerujący, że istnieje podejrzenie o celowe wysadzenie baszty w powietrze, w ramach działalności terrorystycznej. Przewrażliwienie "władzy" na punkcie wybuchów spowodowane było podobno o kilka zaledwie dni wcześniej zaistniałą nieudaną próbą wysadzenia pomnika Lenina w Poroninie. A bezpośrednią przyczyną zawalenia się baszty był kilkudniowy deszcz, a zaraz potem silny mróz, który rozsadził od wewnątrz i tak już mocno naruszone i niezabezpieczone mury.

Z baszty pozostała jedynie część południowa, w ramach słynnego bycia mądrym po szkodzie, zabezpieczona przed dalszym pękaniem, ogrodzona porządnym płotem i pozostawiona w stanie tzw. trwałej ruiny. Znany mi jest jeden, dość ciekawy projekt odbudowy wieży, ale jako że był to projekt studencki, sporządzony zapewne "na zaliczenie", jego istnienie nie wpływa nijak na nieistnienie baszty. Kikut wieży stoi smutno tuż obok siedziby klubu kajakarskiego, rzadko kto zwraca na niego uwagę, wielu pewnie w ogóle nigdy o baszcie nie słyszało. A tyle się przecież w okolicy buduje, cóż by szkodziło, by i ruinę Wieży Atutowej podnieść z niebytu.

Jako wieża, której nazwa nawiązuje do karcianej figury znanej między innymi z gry w brydża, mogłaby Baszta Atutowa zostać odbudowana przez np. brydżystów, nie koniecznie sportowych, którzy w tym celu mogliby niczym pokerzyści pograć przez czas jakiś "na pieniądze" i w ten sposób zgromadzić fundusze na odbudowę obiektu, w którym mogłoby wówczas powstać brydżowe centrum. W brydża gra wiele osób, z właścicielką niniejszego portalu na czele, nie jest to więc może pomysł całkowicie fantastyczny...

Autor: Aleksander Masłowski

Stare Przedmieście - darmowy spacer z przewodnikiem

Kościół św. Piotra i Pawła

Stare Przedmieście, w dzisiejszym podziale administracyjnym Gdańska znajdujące się w granicach Śródmieścia, rzadko jest pokazywane turystom. Położone poza głównymi szlakami turystycznymi miasta, jest obce również wielu gdańszczanom.

Chcemy to zmienić, chcemy pokazać, że Stare Przedmieście warte jest bliższego poznania - mówi Anna Staruszkiewicz z Domu Sąsiedzkiego "Za Murami", sponsora spaceru

Dwugodzinna wędrówka rozpocznie się w miejscu, w którym zakończył się spacer szlakiem średniowiecznych fortyfikacji, a więc przy ul. Słodowników (w pobliżu cukierni W-Z), 18 września, o godz. 13. Osoby chętne do udziału w spacerze proszę o wpisanie stosownego komentarza;)

UWAGA - jeśli pogoda nie będzie sprzyjająca (opady lub huraganowy wiatr) wędrówka zostanie przeniesiona na inny termin.

Zapraszam do współpracy trójmiejskie firmy, które chcą się włączyć w edukacyjny program, dedykowany mieszkańcom Gdańska, Sopotu i Gdyni. Spacerom będzie towarzyszyła kamera, a każdy film poprzedzi logo sponsora.

Skwerek, który będzie służył mieszkańcom Starego Przedmieścia i turystom, zajmuje przestrzeń pomiędzy kościołem św. Piotra i Pawła oraz ul. Lastadia. Powstał głównie dzięki determinacji Anny Staruszkiewicz, liderowi Forum Inicjatyw Społeczno- Kulturalnych Starego Przedmieścia, która była motorem i dobrym aniołem przedsięwzięcia, i która, co ważne, zdobyła stosowne fundusze.

Oprócz gospodarzy - Anny Staruszkiewicz i księdza prałata Cezarego Anusewicza, w niewielkiej uroczystości otwarcia zielonego zakątka wzięli udział: Magda Skiba - kierownik Referatu Integracji Społecznej i Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi, Piotr Kowalczuk - kierownik Referatu Komunikacji Społecznej w Wydziale Polityki Społecznej, Krystyna Dominiczak z  Urzędu Marszałkowskiego - dyrektor ROPS (Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej), radny Marek Bumblis, dyrektor Pałacu Młodzieży - Edyta Kondracka, Dariusz Różycki - dyrektor Centrum Kształcenia Ustawicznego w Gdańsku, przedstawiciele organizacji działających na rzecz lokalnej społeczności oraz Dagmara Kaleta, właścicielka firmy Parkadia, która zaprojektowała i wykonała ogród.

Wzdłuż ogrodzenia wyrastają dzisiaj młode graby, dosadzone zostały dwa klony, a niewielkie krzaczki i i kwiaty otulają ścieżkę ułożoną z potłuczonych kawałków kościelnej posadzki. Dorodna wierzba chroni przed palącym słońcem. W planach jest również stworzenie niewielkiej fontanny.

Spotkanie uatrakcyjnił pyszny poczęstunek, a pani Anna podsumowała uroczystość radosną konkluzją:
- To w przyszłym roku mamy gdzie zorganizować Europejskie Dni Sąsiedztwa.

Uliczka św. Piotra w nowej odsłonie

Wstępem do prelekcji profesora stała się krótka uwaga Dariusza Różyckiego:

Gdy spojrzymy w górę, to zobaczymy nad nami puste miejsce, które kiedyś zdobiło "Polskie niebo". Szczęśliwie posiadamy całą dokumentację dzieła i mam nadzieję, że kiedyś uda nam się je odtworzyć

Dziękuję Jerzemu W. Wołodźko za udostępnienie skanów starych pocztówek

Profesor zaczął swoją opowieść wspomnień dotyczących budynku dzisiejszego Centrum Kształcenia Ustawicznego, a dawniej Gimnazjum Polskiego im. Józefa Piłsudskiego:

Była to szkoła inna niż dzisiejsze gimnazja - dziewięcioklasowa, a można bylo zacząć do niej chodzić po trzech klasach szkoły podstawowej. Klasy były nazywane systemem panującym w Gdańsku, czyli niemieckim, od seksty do primy. Uczęszczało do niej prawie sześciuset uczniów, ale zaledwie około dziesięciu rocznie zdawało maturę. Wraz z dorastaniem uczniów wzrastało też dążenie do zapisania się do szkoły technicznej lub handlowej, które dawały absolwentom możliwość lepszej pracy - stąd tak niewielka liczba zdających egzamin dojrzałości.

Historia szkoły zaczęła się w 1922 r., od otrzymania od władz miasta Gdańska byłych koszar piechoty. Był to jednak budynek słabo przystosowany do prowadzenia edukacji. W 1936 r. udało się go rozbudować i niemal dwukrotnie powiększyć. Wtedy właśnie powstała aula z "Polskim niebem". Dzieło zostało zatynkowanym  przez hitlerowców, a po wojnie władza Polski Ludowej nie chciała się zgodzić na jego odtworzenie, ze względu na zbyt wiele elementów niepewnych ideologicznie. Może tym razem się uda...

Stare Przedmieście na obrazach

Najstarszy widok fragmentu dzielnicy z lotu ptaka odnaleziono w Sztokholmie. Na pochodzącym z około 1600 roku rysunku, widać głowne ulice - Rzeźnicką - tę najdłuższą i Kocurki ciągnącą się między kościołami. Na rogu ul. Kocurki,  na wprost kościoła św. Trójcy, znajdowały się ławy mięsne, czyli sklepiki rzeźników. Po pewnym czasie pojawiły się też na Targu Maślanym na rogu Lastadii i dzisiejszego Podwala Przedmiejskiego - te istniały jeszcze przed I wojną światową. Nie funkcjonowały już jako sklepiki rzeźników, ale budynki były.

Widać też  Żabi Kruk przy kościele  św.św. Piotra i Pawła, oraz równolegle  do świątyni krótką ul. Kładki. Na południe ul. św. Gertrudy, po wojnie przechrzczona na Wilczą. Uliczka ta istniała już w XV wieku, a obecnie znajduje się wewnątrz byłej siedziby Unimoru. Cała siatka widocznych ulic wykształciła się na przełomie XIV i XV wieku.

Przy glównych ulicach stoją rzędy kamieniczek. Każda należała do jednego właściciela, tak samo jak w całym historycznym centrum śródmieścia.

Widać też brzeg Starej Motławy, którą tuż przed powstaniem rysunku, w 1598 r. poszerzono i pogłębiono tak, żeby  największe jednostki mogły po niej pływać. To od Lastadii zaczęło się Stare Przedmieście. Nazwa ta była znana nad brzegami Morza Bałtyckiego już w dawnych czasach. Tu nie tylko przeładowywano,  ale także budowano i remontowano  statki. To była jedna z pierwszych, gdańskich stoczni. Działała aż do XIX wieku. Najwspanialsze jednostki budowano tu w XVIII wieku, rokrocznie około osiemnastu spływało na wodę. To właśnie tutaj Henryk VIII zamówił trzy statki, które zasiliły flotę angielską. Lastadia była dużym placem, nazywanym polem masztowym, łodziowym lub dylowym.

Na południu widać fragment muru obronnego z 1487 r. oraz basztę Pod Zrębem, która dzisiaj świadczy o pogardzie dla przeszłości. Nikt bowiem od dnia jej zawalenia się w 1987 nie próbował jej odbudować. Zarysowuje się też fosa, po której dzisiaj już nie ma śladu oraz Basztę Białą.

Charakterystycznym punktem był Bastion Kot. Dzisiaj przebiega po nim ul. Okopowa, ale pod ziemią zachowała się kazamata. Może kiedy będzie budowany przystanek Śródmieście, będzie możliwe stworzenie podziemnego przejścia do pozostałości zabytku.

Wyżej znajdował się potężny Bastion Karowy. W jego miejscu z kolei znajduje się estakada. I tu można by zachować chociażby nazwę, nazywając węzeł Karowym.

Drugi widok pochodzi z 1690 roku, a nosi tytuł "Gdańsk całej Europy najsłynniejsze emporium". Emporium czyli miasto handlowe.

Na obrazie zwracają uwagę niebieskie dachu kościołów św. Trójcy oraz św.św. Piotra i Pawła, a na bastionie Wybego wielka Baszta Nowa, której ślad fundamentów był widoczny jeszcze przed II wojną światową. Te również można by było odnaleźć i pokazać.

Plan z 1809 r. przedstawia siatkę ulic o niemieckich nazwach. Również widać na nim główną ul. Rzeźnicką, a poniżej Żabi Kruk. Ta nazwa funkcjonowała już w 1363 roku i oznaczała ropuszą sadzawkę. Po wojnie znaleziono polski odpowiednik, funkcjonujący do dzisiaj. Warto dodać, że kruk w tym przypadku to nie ptak, lecz skrzeczenie żaby.

Widać Lastadię, Targ Maślany, pola drzewne i targ na dyle, gdzie dylami właśnie handlowano. Zaznaczono Bramę Nizinną i most przez fosę, oraz rawelin stworzony dla wzmocnienia obrony. Jest też Bastion Gertrudy z Kazamatami, a obok Bastion Tur ze ślimakowatą drogą, który dzisiaj jest błędnie nazywany Bastionem Żubr. Bardzo wyraźnie jest zaznaczone założenie franciszkańskie - największe na północ od Włoch. W jego okolicy zwracają uwagę urocze, poprzeczne zaułki, tak charakterystyczne dla Starego Przedmieścia. Przy dzisiejszym Podwalu Przedmiejskim zachwycał Dwór Szewców z gospodą cudownej urody i i charakterystycznym klimatem.

Kolejny plan to 1920 r. Przy ul. Kładki widać budynek hotelu "Pod Trzema Murzynami", w którym nocował, podczas pobytu w Gdańsku, Fryderyk Chopin. Zauważyć też można szkołę cesarzowej Wiktorii oraz do dzisiaj zachowany budynek Komendy Policji, zbudowany dla Zakładu Ubezpieczeń Ziemskich. Dzisiaj warto widzieć, że miał wieżyczkę, a po bokach były kartusze z popiersiami. Kiedy w 1905 r. ogłoszono konkurs na projekt budynku, zgłosiło się siedemdziesięciu architektów. Wygrał projektant z Drezna.

Na planie widoczne są do dzisiaj stojące koszary, po wojnie siedziba Unimoru, obecnie w rękach wielu spółek. Są kościoły i szkoła, a także budynek, w którym mieściła się pralnia garnizonowa. Tu, gdzie dzisiaj znajduje się klub wioślarski, ulokowany był plac ćwiczeń dla koszar piechoty (później Gimnazjum Polskie). Przy Placu Wałowym zaznaczony jest Mały Arsenał, szkoła i lombard, a dalej Brama Nizinna.

Następne ujęcie z lotu ptaka to zdjęcie z 1929 roku. Warto tu zwrócić uwagę, że ul. Toruńska sięga jedynie do Żabiego Kruka. Jej przedłużenie powstało dopiero po wojnie. Kursujący po niej tramwaj konny skręcał w ul. Żabi Kruk, dochodził do ul. Słodowników i ponownie skręcał w ul. Ogarną.

Do dzisiaj zachowało się bardzo wiele kamieniczek widocznych na planie.

Następne zdjęcia pokazują jak wyglądały poszczególne ulice. Zwraca uwagę stosunkowo duża liczba polskich nazwisk wśród właścicieli domów, zwłaszcza w wieku XIX . Jedną czwartą mieszkań na Starym Przedmieściu stanowiły mieszkania trzypokojowe, a ponad połowę dwupokojowe. W co trzeciej kamienicy znajdowały się sklepiki, punkty usługowe, gospody i kawiarnie, dzięki którym dzielnica kipiała życiem.

Miejscowa biedota mieszkała w domach galeriowych. Charakterystyczne były zewnętrzne drzwi wejściowe do każdego z mieszkań i wewnętrzne schody do tych położonych na piętrze.

Znajdująca się w dzielnicy drukarnia z widocznym z daleka kominem, drukowała pieniądze i znaczki WMG oraz opakowania na słodycze, zwane tubami. Fabryka wyróżniała się urokliwą małą architektura z klombami i fontanną. Dzisiaj w jej miejscu znajduje się parking.

Ostatni obraz, który przestawił profesor, był obrazem współczesnym. O tym, jak dzisiaj wygląda Stare Przedmieście najlepiej się jednak przekonać, wybierając się tam na spacer.

Profesor słynie z tego, że jego prelekcje pełne są zazwyczaj dygresji. Nie inaczej było i tym razem. Mowa była o pałacyku przy ul. Jaśkowa Dolina; o zabytkach Amsterdamu i Domu Zdrojowym na Helu; o Forsterze, który nie był TYM Forsterem; o niekompetentnym Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków; o zabudowie Wyspy Spichrzów czy kładce na Ołowiankę. Było też o wyburzonej ostatnio kamieniczce przy ul.  Rybaki Górne i wielu innych sprawach, które irytują bądź rozczulają profesora. Było jak zwykle ciekawie, a jedynie towarzysząca spotkaniu kampania wyborcza, ta ZA i ta PRZECIW, była zupełnie fałszywym akordem.

Miłym akcentem spotkania stała się towarzysząca mu wystawa malarstwa Stowarzyszenia Nadbałtyckiego Plastyków.

Pięć pierwszych osób, które skomentują tekst, otrzymają publikację "Szkice z dziejów Starego Przedmieścia - tożsamość miejsca" z tekstem Andrzeja Januszajtisa, wydaną dzięki dotacji UM w Gdańsku przez Forum Inicjatyw Lokalnych Stare Przedmieście - Główne Miasto

Tytuł:

Społeczna Scena im. Stanisławy Przybyszewskiej zaprasza na publiczną debatę "Wczoraj i dziś Starego Przedmieścia".

Wprowadzenie do debaty wygłosi prof. Andrzej Januszajtis, a imprezę uświetni wystawa malarstwa Stowarzyszenia Nadbałtyckiego Plastyków.

Dzisiaj uliczka jest pokryta granitowym brukiem i zdobią ją stylowe latarnie. Zamknięta z jednej strony bryłą dostojnego kościoła św. Piotra i Pawła, a z drugiej budynkiem deweloperskim, robi miłe wrażenie. Dysonans natomiast stanowi pozostawiona bezstylowa i zniszczona tabliczka z nazwą ulicy. Niby drobiazg, a jednak szkoda.

Uliczka przylega do zaplecza Gimnazjum nr 8

Komunikat Biura Prasowego UM w Gdańsku:

W Gdańsku  zostanie oddana do użytku kolejna zrewitalizowana uliczka. Będzie to historyczna ul. Św. Piotra*

Przebudowa ulicy św. Piotra w Gdańsku polegała na:

• przebudowie nawierzchnia ulicy i placu manewrowego,

• odbudowie nawierzchni chodnika oraz krawężników,

• przebudowie kanalizacji deszczowej,

• budowie oświetlenia ulicznego wraz z przebudową sieci elektroenergetycznych.

Koszt przebudowy to 179 326,00 zł.

* Uliczka św. Piotra powstała stosunkowo niedawno, z początkiem lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku podczas wznoszenia Szkoły Podstawowej nr 67, im. Kapitana Żeglugi Wielkiej Tadeusza Ziółkowskiego. Równocześnie z tą szkołą wzniesiono budynek przedszkola, który obecnie pełni już rolę domu parafialnego pobliskiej świątyni. Autorami projektu obu budynków byli architekci: Tadeusz Lepczak i Daniel Olędzki i to zapewne oni na swoich planach nakreślili kształt uliczki św. Piotra.

Zanim powstała ta uliczka, do końca wojny wznosiły się na jej terenie mieszczańskie kamienice przylegające do starej ulicy Lastadii. Z dawnej zabudowy pozostało niewiele, a plany powojennych architektów całkowicie pominęły dawne podziały własnościowe. Uliczka pełniła czysto funkcjonalną rolę związaną z dojazdem do zaplecza wzniesionych wówczas budynków oświatowych. Skąd jednak nazwa ulicy Św. Piotra?

Historycznie na terenie Przedmieścia nigdy nie istniała ulica o takiej nazwie. Teren wokół pobliskiej fary nosił nazwę związaną z wezwaniem patronów kościoła: czyli świętych Piotra i Pawła. Niemiecka nazwa tego terenu brzmiała; Sankt Petri Kirchhof (Cmentarz św. Piotra), a od roku 1942, An der Petrikirche (Przy kościele św. Piotra). Wiadomo, że w średniowieczu powszechny był zwyczaj chowania zmarłych wokół świątyń, stąd we wspomnianej nazwie przywołanie cmentarza. W Gdańsku już w połowie XVI wieku zakazano pochówków w obrębie murów miejskich, odbywały się one jedynie wewnątrz kościołów, ale za opłatą, na którą nie każdego było stać. Nazwa samego cmentarza jak widać przetrwała znacznie dłużej. A ponadto w dawnym Gdańsku, przydługą oficjalną nazwę kościoła; Sankt Petri und Pauli Kirche zwyczajowo skracano do krótkiego zwrotu; Petrikirche. Stąd też pominiecie w przedwojennym nazewnictwie ulic tego, jakże ważnego patrona kościoła, czyli św. Pawła. Po wojnie zaproponowano kolejny „skrót myślowy” i tak dawną niemiecką nazwę ulicy ograniczono wyłącznie do krótkiego: św. Piotra.

( na podstawie tekstu autorstwa A. Staniszewskiego)

Zapraszam.

[Pokaż jako pokaz slajdów]