Widok z mostu kolejowego w kierunku Wyspy Spichrzów

Opuszczając ul. Na Stępce, uczestnicy wycieczki zorganizowanej przez Nadbałtyckie Centrum Kultury, której przewodziła Bronisława Dejna, skierowali się ku mostowi kolejowemu nad Kanałem Ciesielskim.

Relacja z pierwszego przystanku

Jakub Szczepański - Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej

- Jesteśmy na terenach składowych Gdańska. Tymi terenami była nie tylko Wyspa Spichrzów. Składowo-przemysłową funkcję pełniło wszystko to, co znajduje się wzdłuż dzisiejszej ul. Na Stępce. Kiedy w XVII wieku powiększono Gdańsk budując linię fortyfikacji, miasto zwiększyło się o ponad 100 ha. Wkrótce się okazało, że miasto nie potrzebowało tak wielkiej powierzchni, toteż wszystkie tereny na wschód od Motławy, które miasto wchłonęło, nigdy w historii nie były wykorzystane do końca. Teren został włączony do miasta jedną decyzją.

W miejscu łąk i sadów powstały składy i obiekty przemysłowe, między innymi rzeźnia i magazyny żywnościowe zbudowane pod koniec XIX wieku, które jeszcze kilkanaście lat temu były w całkiem niezłym stanie. Niestety, zostały w barbarzyński i celowy sposób doprowadzone do dzisiejszego stanu. Chodziło o to, żeby same się rozpadły i żeby można było w ich miejscu zbudować coś nowego.

Przechodząc na Ołowiankę, proszę zwrócić uwagę na most przez kanał, który jest poprowadzony skośnie. Rzadko się zdarza żeby most powstał skośnie w stosunku do brzegu rzeki. To wynika z faktu, że to był most kolejowy, a torów nie można układać pod kątem prostym. Wzdłuż kanału prowadziła przecież linia, którą dowożono węgiel do elektrowni.

Stanisław Flis - Stowarzyszenie Archiwistów Polskich Oddział Gdańsk

- Na paru rękopiśmiennych mapach, które się zachowały, błędnie oznaczono Polski Hak. Nazwano nim również koniec Ołowianki - obszar między Kanałem Ciesielskim, czyli Kanałem Na Stępce, a Motławą. To był ewidentny błąd kartografów.

Bronisława Dejna - Nadbałtyckie Centrum Kultury

- Robert Hirsz, który niestety nie mógł być tu dzisiaj z nami zwracał uwagę na materiał, z którego zostały zbudowane te dwa ogromne magazyny przy ul. Na Stępce. To taka sama żółta cegła, z jakiej zbudowane są odrestaurowane niedawno pokoszarowe obiekty, zajęte dzisiaj przez Akademię Muzyczną.

Stanisław Flis (w zastępstwie Roberta Hirscha)

- Jesteśmy przy budynku, który w latach 70. XIX wieku był sanitarną dumą gdańska. Ponieważ potrzeby związane z założeniem nowej kanalizacji burzowej i ściekowej w mieście były bardzo duże, burmistrz Leopold von Winter postanowił uregulować te sprawy. Przyjęto do realizacjo program inżyniera Eduarda Friedricha Wiebe, który przedstawił projekt budowy sieci kanalizacyjnej, w tym bardzo ważnego elementu, czyli przepompowni ścieków, która do dzisiaj zbiera ścieki z terenu całego miasta. Przepompownia jest specjalnie umieszczona bardzo nisko, na granicy terenu zurbanizowanego i przemysłowego.

Przepompownia ścieków

Dzisiaj zielone rury przebiegają górą, ale wcześniej, w pierwotnym projekcie, rury odprowadzające ścieki zostały położone pod Kanałem Ciesielskim i pod Martwą Wisłą. Na polach za Przeróbką, pomiędzy później budowanymi bateriami obrony portu gdańskiego i terenami wojskowymi, a terenami Przeróbki, ścieki odprowadzano w stronę łąk na Stogach, zwanych polami ryżowymi. Dopiero po oczyszczeniu w osadnikach wypełnionych piaskiem, w których rosła roślinność, ścieki były w okolicach Twierdzy Wisłoujścia zrzucane do Martwej Wisły.

Lucyna Nyka - Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej

- Proszę spojrzeć w kierunku południowym [stojąc na moście kolejowym - dop. E.K.] To jest jeden z bardzo nielicznych kanałów o nieumocnionych brzegach, znajdujących się w obszarach śródmiejskich. Trawy rosną tutaj dziko, nikt tego nie pilnuje, one po prostu schodzą sobie do wody. Obecnie takie rzeczy się niezwykle docenia. Wiele obszarów dużych miast w Europie jest renaturalizowanych, czyli przywraca im się naturalny wygląd. Okazuje się, że my się coś takiego mamy i po 60 latach przyszedł wreszcie moment, że możemy się tym chwalić. Eksperci z różnych miast o bogatym dorobku badawczym dotyczącym styku miasta z wodą, którzy tu przyjeżdżają, jednym głosem mówią:

- Wspaniale, to wy już to zrobiliście, my dopiero planujemy takie zabiegi.

Jesteśmy oczywiście z tego bardzo dumni, ale też nie możemy tego zostawić w obecnym stanie, bo jeżeli przywraca się kanałom naturalny wygląd, to on jednak jest w jakiś sposób kontrolowany. Tworzy się na przykład ciekawe kompozycje krajobrazowe. Doceńmy to co posiadamy, też jako obywatele. Uważam, że powinniśmy wypracowywać tę świadomość, że jesteśmy społeczeństwem obywatelskim i tak naprawdę powinniśmy mieć jakiś wpływ na to, co się dzieje, na decyzje planistyczne, które dzieją się lub działy się przez wiele dziesięcioleci gdzieś ponad naszymi głowami. Powinniśmy też zwracać uwagę na powiązania istniejącej zabudowy właśnie z wodą, z terenami nadwodnymi. Także czuwajmy nad tym wspólnie.

Spójrzmy po lewej stronie [stojąc na moście kolejowym - dop. E.K.] na ceglane, niepozorne budyneczki. One są bardzo ważne, bo nawet na mapach z XVI i XVII wieku, przed powstaniem tego wielkiego systemu fortyfikacji, już w tym miejscu istniał budynek. To była jakby flanka miasta, rozwijającego się w kierunku wschodnim. Dzisiaj wspaniale je widać pod Mostem Kamieniarskim z Długiego Pobrzeża. Ich znaczenie urbanistyczne jest ogromne. To na pewno nie były te same budynki, ale te istniejące są bardzo ciekawe, bo do nich podchodzi woda. W tej chwili tak wygląda, jakby były przeznaczone do wyburzenia, bo zapewne jakiś inwestor ma ochotę tu budować. Rozwijajmy się, ale pamiętajmy, że to jest państwo obywatelskie. My płacimy urzędnikom, którzy zresztą specjalnie nawet nie chcą z nami rozmawiać, żeby oni prowadzili świadomy rozwój miasta. Żeby jako obywatele włączyć się proces budowania miasta, musimy dużo o nim wiedzieć. Cieszmy się więc, że możemy korzystać z wiedzy i doświadczeń osób taką wiedzę posiadających.

Lucyna Nyka

Niedziela to drugi dzień "Wędrówek po Gdańsku", zorganizowanych przez Nadbałtyckie Centrum Kultury przy współudziale Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, Towarzystwa Urbanistów Polskich Oddział Gdańsk,Centralnego Muzeum Morskiego , Stowarzyszenia Archiwistów Polskich Oddział w Gdańsku i Biblioteki Gdańskiej PAN.

Wędrówka I - Relacja - Na Stępce

Galeria zdjęć z Wędrówki I

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Fotografie Dariusza Dębskiego, wiceprezesa Oddziału PTTK Marynarki Wojennej:

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Fotografie Mirosława Kowalczyka:

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Jeśli ktoś z Uczestników wędrówki ma ochotę pokazać swoje zdjęcia - zapraszam do kontaktu.

]]> http://ibedeker.pl/relacje/szlak-wodny-gdanska-wedrowka-ii/feed 1 http://ibedeker.pl/relacje/gdansk-miasto-nad-woda-wedrowka-i http://ibedeker.pl/relacje/gdansk-miasto-nad-woda-wedrowka-i#comments Sat, 29 May 2010 18:27:07 +0000 Ewa Kowalska http://ibedeker.pl/?p=7721 Nadbałtyckie Centrum Kultury przy współudziale Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, Towarzystwa Urbanistów Polskich Oddział Gdańsk, Centralnego Muzeum Morskiego, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich Oddział w Gdańsku i Biblioteki Gdańskiej PAN, kolejny raz zorganizowało ucztę dla miłośników Gdańska. Wędrówki po mieście w towarzystwie absolutnych ekspertów-gedanistów stały się już tradycyjnym punktem programu Bałtyckiego Festiwalu Nauki i niezmiennie przyjmowane są z entuzjazmem.

W dzisiejszej wędrówce "Szlak wodny Gdańska" wzięło udział ponad sto osób. Jak zawsze różnica wieku pomiędzy najstarszym i najmłodszym uczestnikiem wynosiła około 85 lat. Urozmaiceniem tegorocznego spaceru były Przystanki Artystyczne  na "Szlaku wodnym Gdańska".

Galeria zdjęć z Wędrówki II

Wędrówka I - Relacja - Na Stępce

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Poniżej fotografie Dariusza Dębskiego, wiceprezesa  Oddziału PTTK Marynarki Wojennej:

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Poniżej fotografie Mirosława Kowalczyka:

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Jeśli ktoś z Uczestników wędrówki również chciałby pokazać swoje zdjęcia - zapraszam do kontaktu.

Tytuł:

W ramach VIII edycji Bałtyckiego Festiwalu Nauki, Nadbałtyckie Centrum Kultury zaprasza II wędrówkę - Szlakiem wodnym Gdańska.

Miejsce spotkania: Zielona Brama, przejście Długim Pobrzeżem przez Targ Rybny do ujścia Kanału Raduni do Motławy

Tytuł:

W ramach VIII edycji Bałtyckiego Festiwalu Nauki Nadbałtyckie Centrum Kultury zaprasza na Szlak wodny Gdańska - wędrówkę I

Miejsce spotkania: skrzyżowanie ul. Sienna Grobla i ul. Wiesława, przejście wzdłuż Motławy, Wyspy Ołowianki do Stągwi Mlecznych

Tytuł:

W ramach VIII edycja Bałtyckiego Festiwalu Nauki Nadbałtyckie Centrum Kultury zaprasza na debatę: Gdańsk - miasto nad wodą.

Debata z udziałem: Jadwigi Charzyńskiej, Stanisława Flisa, Piotra Lorensa, Bogusława Ruteckiego, Jakuba Szczepańskiego, Wojciecha Targowskiego, Jarosława Załęckiego

moderator: Lucyna Nyka

Spotkaniu towarzyszy wystawa "Gdańsk – miasto nad wodą"

Lokalizacja: Ratusz Staromiejski, ul. Korzenna 33/35

Godzina rozpoczęcia: 17:30
Data: 2010-04-21

Stowarzyszenie Nasz Gdańsk i Nadbałtyckie Centrum Kultury serdecznie zapraszają na wykład prof. Andrzeja Januszajtisa, zatytułowany "Sławne gdańskie organy"

Uczestnicy wycieczki

Uczestnicy konferencji poświęconej terenom nadrzecznym i ich integracji z mieszkańcami, podczas kilkugodzinnego spaceru, mieli okazję poznać Gdańsk nie od strony lukrowanych uliczek Głównego Miasta, jak zazwyczaj jest pokazywany turystom lecz z perspektywy miejsc o niezwykłym, a wciąż nie wykorzystanym potencjale.

Spacer, któremu przewodził architekt Jakub Szczepański, przy organizacyjnej pomocy Magdaleny Zakrzewskiej-Dudy z Nadbałtyckiego Centrum Kultury, rozpoczął się przed Domem Muzyka, w którym zakwaterowana była znaczna część uczestników konferencji. Przed wejściem do tunelu pod ul. Podwale Przedmiejskie cicerone opowiedział o smutnej historii sztucznego podzielenia historycznego miasta w wyniku zbudowania arterii i poprowadził grupę pod wiadukt przy ul. Szopy, gdzie w ramach Galerii Zewnętrznej Miasta Gdańska. Tutaj szczególnym zainteresowaniem cieszyła się praca Daniela Milohnica i Aleksandra Rijkersa, zatytułowana "LKW Galler", a przedstawiająca samochód ciężarowy zaklinowany pod wiaduktem.

Dalej spacer prowadził wzdłuż Kamiennej Grobli do Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, w którym Jakub Szczepański w krótkiej prelekcji skreślił historię systemu wodnego Gdańska. W programie wycieczki nie mogło też zabraknąć wizyty na południowych fortyfikacjach miasta i przy Kamiennej Śluzie - relikcie systemu wodnego z XVII wieku.

Nieco odleglejszym punktem programu było obejrzenie zza szyb autokaru remontowanej aktualnie Łaźni 2 przy ul. Strajku Dokerów w Nowym Porcie, której zadaniem będzie integracja społeczności dzielnicy, a widok Twierdzy Wisłoujście wzbudził podziw uczestników spotkania w plenerze. Po przepłynięciu Martwej Wisły promem i krótkiej wizycie na plaży w Westerplatte, goście mieli okazję obejrzeć piękniejsze oblicze tysiącletniego miasta - Długie Pobrzeże widziane z Ołowianki.

Gdańsk leży nad dwiema rzekami - Martwą Wisłą i Motławą oraz nad kanałem Raduni. Po wielu latach odwrócenia się od ich wód, życie miasto powoli (bardzo powoli) zaczyna ponownie zwracać się ku nim "twarzą". Jednym z przejawów tego procesu jest zakończona właśnie konferencja "Tereny nadrzeczne przestrzenią integracji mieszkańców"

Uczestnicy sesji w NCK

Nadbałtyckie Centrum Kultury we współpracy z platformą river//cities zorganizowało dwudniową konferencję "Tereny nadrzeczne przestrzenią integracji mieszkańców". Sala Mieszczańska Ratusza Staromiejskiego wypełniła się gośćmi między innymi z Londynu, Sztokholmu, Warszawy, Lizbony, Wilkowic, Rzymu, Odessy, Lwowa, Gandawy, Skopje i oczywiście Gdańska. Niezwykła scenografia konferencji sprawiła, że wielu słuchaczy podczas słuchania prelekcji... fotografowało wnętrze nieszablonowej sali konferencyjnej.

Gospodarzem spotkania był Larry Okey Ugwu, Dyrektor Nadbałtyckiego Centrum Kultury, a jako pierwszy gości powitał Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk.

- Znajdujemy się w tej chwili, w takiej fazie rozwoju i zmian w naszym regionie, że potrzebujemy państwa doświadczeń - zwrócił się do gości i dodał, że samorząd regionu robi wszystko, żeby szlaki wodne wykorzystać w turystyce i połączyć nimi Gdańsk, Malbork, Tczew, Sztum, czy inne miasta stanowiące dziedzictwo kulturowe.

Również wiceprezydent Gdańska Maciej Lisicki wyraził nadzieję, że nawiązane podczas konferencji kontakty pomogą zrealizować projekty związane z terenami nadrzecznymi, w tym ożywienie Motławy.
- Wracamy do wody i chcemy się dowiedzieć, jak to zrobić - powiedział.

Zanim rozpoczęły się programowe sesje, Larry Okey Ugwu rozbawił zebranych opowieścią ze swoich rodzinnych stron - z Nigerii.
- Tam gdzie mieszkałem ludzie są zaprzyjaźnieni z wodą i jej mieszkańcami. Pamiętam, że w pewnym mieście małą rzekę zamieszkują ogromne krokodyle, które... współpracują z mieszkańcami. Tam nie ma mostu, a ludzie przedostają się na drugi brzeg na grzbietach krokodyli. I tu w Europie też powinna być taka współpraca - zakończył i otrzymał burzę oklasków.

Niestety nie uczestniczyłam we wszystkich sesjach, których tematem były brzegi rzek rozumiane jako przestrzeń publiczna, ale prelekcje, które miałam przyjemność wysłuchać pokazywały ogromną różnorodność w kwestii realizacji projektów zbliżających miasta do wody.
O pomorskiej sieci rzecznej opowiedziała Anna Golędzinowska z Departamentu Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Zauważyła, że nasz rejon niesłusznie kojarzy się głównie z wodami morskimi, bowiem w województwie mamy bardzo bogatą sieć rzeczną i ciekawy system hydrotechniczny.

Prosto z Pomorza uczestnicy konferencji powędrowali razem z Adrianem Evansem wzdłuż Tamizy. Prelegent zaprezentował slajdy obrazujące ogromne zmiany, jakie zaszły w otoczeniu rzeki na przestrzeni lat 1986- 2006.

Pod koniec trzeciej sesji, poświęconej wydarzeniom kulturalnym nad brzegami rzek w kontekście ochrony środowiska i krajobrazu, wystąpił Jacek Bożek Klubu Gaja, zachęcając do udziału w niezwykłym, europejskim wydarzeniu.

- 17 lipca o godzinie 14 wchodzimy do rzek w całej Europie, a przesłaniem akcji jest fakt, że rzeki są dla ludzi - mówił.

Niestety, w akcji nie będą mogli wziąć udziału lwowiacy. Ich reprezentant, Ołeś Dzyndra przedstawił zebranym smutną historię miasta, zobrazowaną przygnębiającym filmem.

- Ja tu przyjechałem jak uczeń, jak mały chłopiec. Patrząc na te prezentacje i doświadczenia innych miast ciężko mi przyznać, ale u mnie, w centrum Europy, w moim rodzinnym Lwowie... ukradli rzekę i od ponad stu lat u nas nie ma do niej dostępu. Panie Jacku, my 17 lipca nie weźmiemy udziału w akcji - zapowiedział z żalem.
Pod koniec XIX wieku ówczesne władze zdecydowały o skanalizowaniu rzeki Pełtawy w jej śródmiejskim odcinku, ale Ołeś Dzyndra wyraził nadzieję, że jeszcze kiedyś jej wody ujrzą światło dzienne.

Moderatorem czwartej i ostatniej sesji pierwszego dnia konferencji była Lidia Makowska ze Stowarzyszenia Kultura Miejska, a tematem panelu były wydarzenia kulturalne nad brzegami rzek w kontekście aktywizacji społecznej terenów nadrzecznych oraz ich włączenia do przestrzeni publicznej.

Od prezentacji Agnieszki Wlazeł, która opowiedziała o działaniach kulturalnych nad Wisłą w Warszawie, poprzez Rijekę - miasto pełne problemów, uczestnicy konferencji dotarli do Flandrii i Holandii. Projekt ośmiu zaprzyjaźnionych miast zaprezentowała Trui Maes z Gandawy. Podkreśliła, że zróżnicowanie tych miast jest ogromne, ale wszystkie będą objęte podobnym programem rewitalizacji starych, zaniedbanych terenów nadrzecznych. Sporo uwagi prelegentka poświęciła Antwerpii, w której zmiany zostały podzielone na dwa etapy. Pierwszym z nich, trwający do 2015 roku, obejmie aż 6 tys. mieszkańców, a pierwsze działania w przestrzeni miejskiej już się rozpoczęły. Zorganizowane były regaty, powstały miejsca do cumowania jachtów i statków rzecznych.
Podczas konferencji można tez było poznać pomysł Rzymu na uaktywnienie mieszkańców oraz Odessy, miasta prezentowanego jako 3D, czyli trzech rzek wpadających do Morza Czarnego.

Nad prawidłowym przebiegiem konferencji dyskretnie czuwała Magdalena Zakrzewska-Duda, koordynatorka "wodnych działań" w Nadbałtyckim Centrum Kultury, a całość podsumował Chris Torach ze Sztokholmu.

- To było bardzo inspirujące spotkanie. Cieszy taka liczba zaangażowanych ludzi, bo siłą każdego miasta jest jego społeczność. A teraz czas... na lampkę wina - zakończył

W drugim dniu konferencji jej uczestnicy będą mieli okazję poznać historię systemu wodnego Gdańska, zobaczyć relikty jego świetności oraz "dotknąć" do Martwej Wisły.

Zdjęcia ze spaceru gości po Gdańsku

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Stowarzyszenie Nasz Gdańsk i Nadbałtyckie Centrum Kultury serdecznie zapraszają na wykład prof. Andrzeja Januszajtisa pt. Zapomniane piękno gdańskich spichlerzy