Fot. Barbara Thun

Otoczenie areny do kopania piłki:

Podczas promocji książki o Letnicy

Chętnie zdecydowałem się skorzystać z zaproszenia, tym bardziej, że stworzyło to dla mnie też pierwszą okazję zobaczenia tej dzielnicy Gdańska, już teraz pewnie znanej w całej Polsce jako otoczenie aktualnie największego obiektu budowlanego Gdańska, pięknego stadionu PGE Arena, który z pewnością może być dumą gdańszczan, nie mniej chyba niż Główne Miasto, które również „z niczego”, bo z gruzów powstało.

Przecież i ten stadion powstał „z niczego”, bo na terenie dawno zapomnianej dzielnicy. Poznam więc tę „ziemię niczyją”, gdzie powstała duma gdańszczan.

Tak myślałem wysiadając z tramwaju, gdy oczom moim ukazało się na pierwszym planie jakieś zarośnięte pole, a w tle ogromna, prawie groźna bryła stadionu.

Tak jeszcze myślałem, gdy puściłem się w drogę w kierunku kościoła rozkopanymi uliczkami, gdzie „witały” mnie domy, częściowo już całkiem ładnie odnowione, ale też jeszcze sporo będących w stanie „do rewitalizacji lub rozbiórki” (tak określa ich stan informacja na tablicy informacyjnej).

Toteż u wejścia do wcale nie małej, bardzo ładnej, szybko zapełniającej się salki katechetycznej, mile zaskoczony zostałem żywiołowym, bardzo serdecznym powitaniem przez ogromnie żywotnych, rozentuzjazmowanych Letniczan.

Niedługo musiałem czekać, by zrozumieć ten ich entuzjazm. Gdy bowiem Waldemar Nocny otworzył swoją nową książkę i w sobie właściwy spokojny, jasny i rzeczowy sposób, bez zbędnych słów, a w oparciu o ciekawe, wyświetlane ilustracje przedstawił jej treść, „otworzyły mi się oczy”, by przekonać się, jak bardzo byłem w błędzie w swoim spojrzeniu na Letnicę.

Nie jest tak, jak niedawno ktoś mi powiedział: „Ach Letnica, to stadion.” Prawda, że ten stadion zwrócił uwagę na Letnicę, ale okazało się, że ta Letnica to nie parę starych, walących się domów, które „dla ozdoby stadionu” warto rewitalizować. To dzielnica, która istnieje nie dla stadionu, ani z powodu stadionu.

To właśnie wyraźnie unaocznia nam książka Waldemara Nocnego. Z niej dowiadujemy się bowiem, że już w XVIII wieku istniał na tych terenach dwór, a jeszcze wcześniej Cystersi mieli tam nad wówczas jeszcze istniejącym jeziorem Zaspa stację śledziową. Zaś początek rozwoju tej dzielnicy jako mieszkaniowej datuje się w pierwszych dziesięcioleciach XIX wieku, gdy zaczęli zasiedlać się tam pracownicy pobliskich zakładów rzemieślniczo – przemysłowych.

Jakże więc dziwić się entuzjazmowi Letniczan, z jakim przyjęli autora tej pięknej dokumentacji dziejów „ich” dzielnicy. Przecież ta książka pokazuje, że to oni przez pokolenia całe nie poddawali się burzliwym dziejom. Nic więc dziwnego, że jedna z Letniczanek powiedziała mi na wspomnianym spotkaniu, że nigdy nie chciałaby gdzie indziej mieszkać, a młody prawnik, absolwent uniwersytetu Gdańskiego, właśnie w „swojej” Letnicy założył kancelarię.

Budowa stadionu była inspiracją dla władz Gdańska, by rewitalizować Letnicę. Jednak witalność tej dzielnicy gwarantuje nie stadion, a witalność jej mieszkańców, ich przywiązanie do swojej „małej ojczyzny”, które przecież nie PGE Arena stworzyła. To oni, Letniczanie, temu stadionowi „udzielili gościny”. Warto będzie o tym pamiętać i po zakończeniu EURO 12.

Książka Waldemara Nocnego na pewno będzie w tym bardzo pomocna, bo dzięki swej obszernej, gruntownej i rzetelnej relacji czyta się ją jak powieść, w której każde zdanie budzi nie tylko coraz większą ciekawość, ale i zrozumienie i sympatię dla dzielnej gdańskiej dzielnicy – Letnica.

Autor: Ludwik Kozłowski

Budowa stadionu tydzień po tygodniu

Gdańsk we wspomnieniach: Letniewo mojego dzieciństwa

Tytuł: Promocja książki "Letnica"
Lokalizacja: Biblioteka Główna WiMBP, Targ Rakowy 5/6, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 18:00
Data: 2011-07-07

Tytuł: Promocja książki "Letnica"
Lokalizacja: Salka katechetyczna kościoła parafialnego, ul. Sucha 3, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 18:00
Data: 2011-06-30
Godzina zakończenia: 19:00

Świąteczny okres sprawił, że w ciągu minionego tygodnia nie zmieniło się na stadionie zbyt wiele, co nie znaczy, że nie zauważyłam żadnych różnic. Przede wszystkim pojawiły się krzesełka dla kibiców. Pierwsze z nich znalazły się na trybunie wschodniej, a ich niezwykle tradycyjny sposób przenoszenia/przerzucania na wyższe poziomy był znakomitym testem ich wytrzymałości;)
Wątpliwości budzą odległości pomiędzy balustradami przy wejściu do poszczególnych rzędów, ale szczuplejsi kibice nie mają powodu do obaw.

W strefie VIP niemal dokończono układanie parkietu, i podobnie jak w trybunie wschodniej, odbywa się intensywny montaż sufitów podwieszanych. Pojawiły się pierwsze muszle klozetowe, stelaże pod umywalki, a od strony parkingu drzwi obrotowe.

Układanie kostki brukowej wokół stadionu najpewniej niedługo się zakończy, gdyż dzięki specjalnej maszynie odbywa się to błyskawicznie. Tymczasem od strony ul. Marynarki Polskiej pojawiła się brama.

W połowie maja rozpoczną się odbiory, one będą sygnałem, że budowa rzeczywiście się kończy.

Click here to view the embedded video.

Budowa stadionu tydzień po tygodniu

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Płot ów ciągnął się wzdłuż prawej strony ulicy prawie do samych torów kolejowych, prowadzących z Nowego Portu - ulicą Wyzwolenia, poprzez port do nasycalni podkładów kolejowych, Amady i dalej w kierunku Stoczni Północnej. Tuż przed torami był sad oraz stojący na skraju ulicy i torowiska jednopiętrowym domek o płaskim dachu. Teren ten przed wojną z pewnością był bardziej zurbanizowany, o czym świadczyły ławy fundamentowe, tu i ówdzie wystające z trawy. Przy sadzie stał ceglany, zniszczony dom, w którym mieszkał szewc. Za sadem, patrząc w stronę portu, była opuszczona bocznica kolejowa z licznymi rozjazdami - prawdopodobnie pozostałość po nieistniejących już magazynach i składach, zniszczonych podczas działań wojennych.  Bocznica ciągnęła się do portowej bramy kolejowej, usytuowanej na zapleczu " Vistuli". Właściciel domku i sadu zaanektował ten teren na potrzeby chodowli owiec, grodząc go za pomocą wysokiego drewnianego parkanu, który przewracał się pod naporem silnych jesiennych wiatrów. Na owej działce, poza gnijącymi podkładami kolejowymi, zardzewiałymi zwrotnicami i takowymi szynami datowanymi na przełom wieków, walały się żelbetowe fragmenty belek nośnych, filarów lub stropów, a część z nich poukładana była w kilka stert. Właściciel owego majdanu był pierwszym posiadaczem telewizora w okolicy - było to około 1959 lub 1960 roku.

Po przeciwnej stronie ciągnął się drewniany parkan, za którym usytuowany był skład opałowy, a jego nawierzchnię placową tworzyły pozostałości po zniszczonej fabryce papy, funkcjonującej w tym miejscu przed wojną. Dalej, tuż przed przejazdem kolejowym, stał dom przypominający swoim wyglądem wiejskie czworaki - można go oglądać do dzisiaj.

Za torami (idąc wciąż w kierunku ul. Marynarki Polskiej) do dzisiaj stoi dom z czerwonej licówki, częściowo otynkowany na biało, ogrodzony pierwotnie drewnianym parkanem, z czasem zastąpionym siatką. Budynek ów posiadał stary park-sad z altaną obrośniętą bluszczem i płot obsadzony bzem.

Dawna latryna przy ul. Wielopole

Na podwórku stały murowane latryny i podręczne składy, a za nimi przydomowe ogródki warzywne. Klatka schodowa na każdym poziomie odgrodzona była drzwiami od pozostałych pomieszczeń znajdujących się w głębi. Mieszkali tam pracownicy kolei, pracujący w nasycalni i parowozowni na Zaspie.
Idąc dalej w kierunku Letniewa, szło się wzdłuż terenów nasycalni podkładów kolejowych, zajmowanych obecnie przez firmę Pollytag. Główne hale z kominem i budyneczek administracyjny zbudowane zostały z cegły licówki, stanowiąc piękną infrastrukturę przemysłową z przełomu wieków.

Jako ciekawostkę podam, iż do przemieszczania wagonów przewożących podkłady, używano lokomotywy, którą nabijano parą pod ciśnieniem - nigdy w życiu takiej ani wcześniej, ani później nie widziałem. W nasycalni był duży basen wypełniony płynem impregnującym surowe podkłady kolejowe. Drewniane bale wrzucało się do owego zbiornika, w którym przez jakiś czas się moczyły, po czym przewożono je na place składowe, znajdujące się po obu stronach ulicy Wielopole. Niejednokrotnie latami czekały na wykorzystanie przy budowie torowisk.

Tuż za torami, po prawej stronie ulicy, znajdowała się brama wjazdowa do przedsiębiorstwa "Elbud", które po przejęciu terenu przez port, przeprowadziło się na miejsce pomiędzy Narwikiem, a elektrociepłownią. Za składami, po prawej stronie ulicy, znajdowało się przedsiębiorstwo "Prozamet", następnie był kawałek łąki, za którą stał duży murowany transformator, a tuż za nim osławiona Sekwanka, która pod ulicą Marynarki Polskiej przebiegała ukośnie podziemnym kanałem, zakończonym po obu końcach metalowymi barierkami. Natomiast po lewej stronie, na terenie nasycalni, na wysokości "Prozametu", stał wzdłuż ulicy drewniany barak, w połowie zajmowany przez nasycalnię, a w drugiej części wykorzystywany jako mieszkania dla pracowników. Po tej stronie ulicy teren nasycalni kończył się tuż przy potężnym słupie przesyłowym energii elektrycznej, a przy nim  zlokalizowany był przystanek tramwajowy w stronę Nowego Portu.

Tak wyglądała wówczas ulica Wielopole cicha, spokojna i nieco wiejska.

Autor: Jerzy Hryszko

Letniewo we wspomnieniach Jerzego Hryszko

Cegłówka z Fabryki Cegły Wapienno-Piaskowej F. Schmidt w Łęczy

Jak to bywa przy okazji remontów wiekowych budynków, również na Letnicy można spodziewać się odnalezienia śladów przeszłości, które piszą historię mieszkańców tej dzielnicy. Znaleziska robotników budowlanych wskazują, że Letnicę zbudowano z cegieł cegielni na Wysoczyźnie Elbląskiej. Ale to nie wszystkie niespodzianki...

Letnica na kartach historii po raz pierwszy pojawia się jako Lauenthal w 1728 r., gdy mieszkańcy miejscowego dworu uzyskali zgodę na "warzenie piwa i palenie gorzałki na domowy użytek" od właścicieli - cysterskich zakonników z Oliwy. W kolejnych latach wymieniana jest jako Lewen Thal, Lowenthal lub Lówenthal, czyli Lwia Dolina – zapewne w związku z herbowymi lwami gdańskimi. Swój dzisiejszy kształt i charakter uzyskała jednak Letnica dopiero półtora wieku później, gdy w okolicy rozwinął się przemysł, a za nim przybyli robotnicy. Najpierw, przy dzisiejszej ul. Wielopole, w latach 1871-73, postawiono fabrykę nawozów fosforowych. Przy obecnej Sybiraków między Brzeźnem a Letnicą, w latach 1872-76 stanęła huta i walcownia stali "Maria" - ul. Niecała nazywała się wówczas Hutą Marii (Marienhiittenweg), a w 1886 r. rozpoczęto produkcję butelek i gąsiorów, o czym świadczy ulica Szklana Huta, z kolei w okolicy ul. Załogowej otwarto w 1901 r. fabrykę śrub i nitów (stąd nazwy ulic Śrubowej (Schraubenweg) – dziś Sielska i Nitowej (Nietenweg) – obecnie Sucha.

Ten wielki plac budowy (historia zatacza koło) potrzebował co oczywista dużej ilości materiałów budowlanych. Okazuje się, że cegły sprowadzano aż z Wysoczyzny Elbląskiej. Wskazują na to niemieckie nazwy cegielni wyryte na dużej ilości z nich Schmidt–Lenzen i Lühlow Hopehill (znalezione w budynku przy ul. Sielskiej 4/6). Pierwsza to Fabryka Cegły Wapienno-Piaskowej F. Schmidt w Łęczy powstała w latach '70 XIX wieku. Ta druga to pochodząca z drugiej połowy XIX wieku cegielnia Wilhelma Lühlowa w Kamionku Wielkim (kolejna w tej wsi, obok funkcjonującej od połowy XV wieku, należącej do Elbląga). Co ciekawe, spora część budynków w Letnicy postawiona jest na drewnianych legarach z racji nieco depresyjnego położenia dzielnicy. Nie ma tam również piwnic – ich rolę pełnią składziki na podwórkach.

Podczas prac remontowych robotnicy natknęli się również na inne ślady przeszłości. W niedawnym Domu Kultury przy ul. Starowiejskiej 15/16 odkryto sejf z wygrawerowaną datą 1900 r. Wewnątrz znajdował się jednak bilon i ulotki reklamowe z czasów PRL. Czy to w tym dawnym sklepie kupiono przed wiekami piwo E. Rodenacker Brauerei? Butelka browaru Alte Danziger Brauerei E. Rodenacker (działającego w latach 1712-1918 przy Hundegasse 11/12 (dziś ul. Ogarna)) podobnie jak znaleziona ceramiczna, litrowa butelka, w której był jeszcze spirytus – może pochodziła z miejscowej fabryki butelek – trafiła do Gdańskiego Zarządu Nieruchomości Komunalnych, pod którego pieczą przebiegają remonty kamienic w Letnicy. Robotnicy natknęli się także na sporą ilość skrawków gazet, ulotek i opakowań z różnych lat w podłogach, ścianach i stropach odnawianych budynków.

Co jeszcze budowlańcy odkryją podczas prac? Swoje tajemnice kryje jeszcze kilkanaście przeznaczonych do rewitalizacji kamienic...

Autor: Andrzej Mróz

W południe obserwowałam demontaż jednej z czterech ostatnich wież podporowych, a o szczegółach procesu opowiadał inż. Jakub Głombiowski (film). Jednocześnie na trybunach układane były stopnice, wypełniające otwory po podporach.

We wnętrzu stadionu praca wre. Szczególnie rzucają się w oczy elektrycy układający kilometry kabli, ja ich spotkałam na terenie przyszłego Fun Pubu i restauracji. Można już zauważyć pierwsze elementy wykończeniowe, jak chociażby kołnierze otulające miejsca przechodzenia instalacji przez mury (foto).

Pojawiły się pierwsze rynny, od północy widać już elementy fasady, a na ścianie wschodniej montowana jest potężna konstrukcja pod logo PGE Arena. Naprawdę potężna!

Było bardzo ślisko, a wiszące nad jednym z przejść północnej części sople, szczęśliwie opierały się grawitacji. Zniknęły koksowniki, temperatura powietrza pozwalała wreszcie na normalne funkcjonowanie ludzi pracujących na budowie.

Mój blog bierze udział w konkursie BLOG ROKU 2010 - kliknij

Można na niego oddać głos wysyłając SMS o treści H00777 na numer 7122.

Koszt SMS to 1,23 zł brutto.

Będzie mi miło, jeśli Czytelnicy Pamiętnika Budowy Stadionu zagłosują na iBedeker.pl - Ewa/Wrzeszczanka:)

Click here to view the embedded video.

Relacje z poprzednich tygodni

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Click here to view the embedded video.

Relacje z poprzednich tygodni

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Click here to view the embedded video.

Relacje z poprzednich tygodni

[Pokaż jako pokaz slajdów]