Większości gdańszczan Brzeźno kojarzy się z urokliwą plażą, ale rzadko kto wie, że tu właśnie powstało pierwsze kąpielisko morskie na gdańskim wybrzeżu. Była to zasługa między innymi ojca Sopotu - Jerzego Haffnera. O tym, jaki los spotkał wypoczynkową infrastrukturę - molo, muszlę koncertową, halę brzegową, ogród i łazienki - opowie uczestnikom spaceru licencjonowana przewodniczka miejska - Ewa Czerwińska. Jej opowieść opartą na historycznych faktach związanych z dzielnicą, ubarwią legendy - a to o brzeźnieńskich krasnalach; a to o rybaku, który mógł zostać bogaczem; a to o diable wzburzającym Morze Bałtyckie; czy to o przekazywanej z pokolenia na pokolenie tajemnicy mieszkańców tej rybackiej przed wiekami osady.

Zapraszamy do zabawy i wspólnego poznawania miasta dzieci i młodzież z gdańskich szkół, a rodziców i nauczycieli zachęcamy nauczycieli do zainteresowania się projektem Gdańskie Miniatury - link.

Najbliższy spacer z iBedekerem śladami brzeźnieńskich legend i tajemnic odbędzie się 21 maja 2012 r.

Chętnych prosimy o zgłoszenia do dnia 13 maja (niedziela) z podaniem nazwy szkoły/placówki kultury/grupy nieformalnej, klasy, ilości uczestników, wybranej godziny oraz telefonu komórkowego i nazwisk osób, które będą towarzyszyć grupie dzieci i młodzieży, na adres e-mail punkt@ikm.gda.pl

...............................................................................................................................................................

Gdańskie Miniatury - Osiek
Gdańskie Miniatury - wzdłuż brzegu Motławy
Gdańskie Miniatury - Główne Miasto
Gdańskie Miniatury - Stare Miasto
Gdańskie Miniatury - Stare Przedmieście

 

Książka jest dwujęzyczna – tekst przetłumaczony został na język niemiecki, dzięki czemu może przybliżyć dzieje dzielnicy zarówno gdańszczanom i gdańszczankom jak i odwiedzającym nasze miasto. Grafiki do książki, które podziwiać będzie można także na wystawie, wykonał młody artysta Jakub Hoły.

Informacja od Wydawcy:

Brzeźno, które stało się jedną z dzielnic Gdańska niespełna sto lat temu, ma bardzo ciekawą historię sięgającą w przeszłość przynajmniej do XIII wieku. Warto podkreślić, że pierwsze łazienki kąpielowe nad Zatoką Gdańską powstały właśnie w Brzeźnie. W 2011 r. przypada symboliczna rocznica 200-lecia kąpieliska, które w 1811 r. zostało znacznie rozbudowane. Autorka tego zwięzłego przewodnika ma nadzieję przybliżyć zarówno mieszkańcom Gdańska, jak i odwiedzającym tę niedocenianą dzielnicę, której funkcję jako kurortu przerwano po zakończeniu drugiej wojny światowej.

Budynek przy ul. Gdańskiej 8, gdzie mieścił się Hotel Deutches Haus - autor grafiki - Jakub Hoły

 .......................................

Tytuł: Promocja książki - „Brzeźno/Brösen - Fakty, zabytki, informacje turystyczne”
Lokalizacja: Projektornia GAK, ul. Dworska 29 a, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 18:00
Data: 2011-10-26

Fot. Weronika Grzybowska

Wystawa przygotowana została z myślą o dzieciach i młodzieży z Brzeźna, które z reguły nie są odbiorcami i odbiorczyniami wernisaży. Na wystawie znajdą się zdjęcia ich równolatek: Weroniki Grzybowskiej, Klaudii Bieńkowskiej, Moniki Stępień, Julii Skorek, Zuzanny Gosk i Patrycji Moeller – uczestniczek warsztatów "Klisze i piksele. Edukacja wizualna".
W formie pokazu multimedialnego zostaną także zaprezentowane zdjęcia wykonane przez dziewczęta podczas pleneru fotograficznego w ramach projektu „Zobacz, gdzie mieszkam” organizowanego przez Europejskie Centrum Solidarności w sierpniu.

Na dwustuletni kurort przez obiektyw spojrzały mieszkanki dzielnicy. Stworzyły mapę swoich miejsc; tych, które za chwilę znikną albo zostaną odrestaurowane. Nowe media stały się narzędziami ocalania licznych obiektów i wyglądów dla pamięci i oczu.

„Klisze i piksele. Edukacja wizualna” – projekt organizowanego w ramach Akademii Orange przez Stowarzyszenie Arteria w partnerstwie z CSW Łaźnia, Projektornią GAK, Dworkiem Artura GAK, Instytucją Kultury Gdańsk 2016. Warsztaty fotograficzne prowadził Krzysztof Miękus, wideo w Brzeźnie – Bogna Burska. Zajęcia odbywały się podczas marcowych weekendów, wzięło w nich udział dziewięć nastoletnich mieszkanek Brzeźna i okolicznych dzielnic. Efekty warsztatów, które odbyły się także we Wrzeszczu, na Dolnym Mieście i na Oruni, można obejrzeć na wirtualnej mapie: www.kliszeipiksele.pl

Tytuł: Brzeźno – moja dzielnica. Wernisaż wystawy fotografii
Lokalizacja: Projektornia GAK, ul. Dworska 29a, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 17:00
Data: 2011-09-27

Dom Zdrojowy w Brzeźnie

Szykuje się interesująca debata na temat historycznego Brösen i współczesnego Brzeźna, otwarte będą wystawy zawierające prace dyplomowe studentów Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej i warsztatów fotografii Klisze i piksele. W wolne od pracy dni przewidziano wędrówki po kolonii rybackiej Brzeźna i fortyfikacjami nadbrzeżnymi: Baterią Plażową i Portową ( na terenie Wolnego Obszaru Celnego).

Warto przy tej okazji przywołać miejsca czy postacie, których już nie ma, ale zostały zapamiętane i przeszły do historii dzielnicy, tym samym do dziejów miasta. Przyjemnie powrócić do wydarzeń, które wywołują nostalgiczne wspomnienia lub uśmiech.

Stare molo w Brzeźnie

Na przedłużeniu ulicy Zdrojowej zbudowano w 1900 roku molo, po którym została dzisiaj już tylko betonowa podstawa. Symbolizowało brzeźnieński kurort. Pewnie nigdy w tym miejscu nie będzie odtworzone, dlatego jego ówczesny wygląd warto przypomnieć:

Molo, które służy dla gości jako promenada i wybiega daleko w morze, ma imponującą długość 100 metrów i szerokość 6 metrów. Kończy się szeroką na 7 i długą na 25 metrów płaszczyzną. Do cumowania parowców i łodzi żaglowych, zbudowane są specjalne miejsca cumownicze, i takoż mają tam schody dla łodzi cumujących o długości 8 m i szerokości 4 m, miejsce do cumowania łodzi żaglowych wynosi 17 m długości. Ławki dla odpoczynku są wszędzie poustawiane. (Fayerabend G., Ostseebad Brösen. Ein Führer durch den idyllischen Badeort am Ostseestrande, Danzig [1899], s.18.)

To na nim często bywali bohaterowie „Psich lat” Güntera Grassa:

Wolno pędzić przez całe molo, do samego końca, gdzie tworzy ostry, wietrzny trójkąt. Wolno zbiegać schodami z lewej i prawej na dolną kondygnację, gdzie przesiadują wędkarze i łapią fląderki. Wolno gnać w chyżych sandałkach po wąskich kładkach i po kryjomu przebywać w belkowaniu mola, mając nad głową pięćset niedzielnych butów, lekko stawiane laski spacerowe i parasolki od słońca. Na dole jest chłodno cieniście zielonkawo. Nie ma tam dni powszednich. Woda ma ostry zapach i jest przeźroczysta, tak że widać muszle i butelki, które przewalają się po dnie. (Günter Grass „Psie lata”, s. 124-126).

Bunkry Baterii Wiejskiej

Tuż po pierwszej wojnie światowej pojawiły się w Brzeźnie problemy mieszkaniowe. Radzono sobie z tym problemem w niekonwencjonalny sposób:

Zły czas wojny przeminął. Można było zaczynać przyszłość.(...) W małym mieszkaniu dziadka nie dało się długo pozostać. Trzeba było szybko działać. I niejako cudem wszystko się szybko ułożyło. Nie tylko cały dom dla każdej z rodzin, lecz także ziemi ile kto chciał. To umocniło bliźniaków w ich pomyśle [dwóch braci bliźniaków, każdy z rodziną, jeden z nich był ojcem Gretchen], aby wprowadzić się do bunkrów położonych między Letnicą a Brzeźnem. Dla niejednego niewiarygodny zamiar, ale dla naszych rodzin szczęśliwy los. Wolności i czystej natury nie mieliśmy nigdy więcej jak w tym miejscu. Tu też bydło mogło hasać do woli. Franz wybrał drugi, Anton trzeci bunkier. Władze przyznały nam adres: Bateria Wiejska Brzeźno dom 2. Później ustalono nawet czynsz: 5 guldenów na miesiąc. Stary, wysoki fort ze swoimi fosami, wbudowanymi przejściami i szczelinami strzelniczymi, był dla Gretchen jej królestwem i zastąpił bajkowy zamek w Badingen. ( Margarete Schirau, Gretchen aus Brösen, w: Unser Danzig, Nr 9, 1998, s. 33-36.)

Ciekawą postacią Brzeźna był organista, pełniący swoją funkcję od dnia powstania kościoła do 1945 roku. To Franz Potrykus, policjant, dzielnicowy w Brzeźnie, członek Rady Parafialnej. Zgodę na tę pracę, wykonywaną honorowo w każdą niedzielę, wyraził prezydent policji w Gdańsku. Sugerował jednocześnie, by inaczej rozwiązać problem organisty, gdyż funkcja społeczna F. Potrykusa kłóci się nieco z działalnością zawodową. Mimo tych zastrzeżeń wydanej zgody nie cofnięto w następnych latach.

Pierwsze miesiące po drugiej wojnie światowej wspominał Henryk Jaszak:

Dla nas dzieci bardzo ciekawym wydarzeniem było wpłynięcie kilka razy do basenu strefy wolnocłowej statku „Sobieski”, który przywoził żołnierzy polskich z Anglii. Zbliżający się statek widoczny był z plaży i molo. Biegliśmy, aby go przywitać przy nabrzeżu, bo zawsze można było otrzymać od załogi czy żołnierzy cukierki, suchary, a także pomarańcze. Żołnierze kolumnami szli ze strefy wolnocłowej ulicą I. Krasickiego, Gdańską, dalej do Wrzeszcza. Drugim ciekawym zjawiskiem były tabuny koni pędzone tą samą trasą, otrzymywane z zagranicy. Na plaży, zaraz po przyjeździe, widziałem trupy koni. Dowiedziałem się potem, że były to zwierzęta ze statków, które trafiły na miny.

Brzeźno to jednak dzielnica kąpielowa. Taki posiadała charakter w okresie Wolnego Miasta Gdańska, o takie jego oblicze zabiegają dzisiaj jego sympatycy i wielu korzystających z pięknej plaży. Na potwierdzenie tej opinii przywołam jeszcze jedno krótkie wspomnienie mieszkanki Brzeźna, Elżbiety Ponschke-Behrendt:

Latem przyjeżdżało wielu wczasowiczów z głębi Polski, z Łodzi. Biedniejsi z Brzeźna wynajmowali pokoje. Na Młodzieży Polskiej, w mniejszych domach, latem przebywały zawsze dwie polskie rodziny. Przychodziły do nas kupować. Kobiety różniły się od mieszkańców Brzeźna, w kapeluszach, elegancko ubrane, nieco wymalowane. U nas przed wojną się nie malowało. Moja babcia i mama były bardzo światowe. Jeździłyśmy na zakupy do Gdańska, tam wstępowałyśmy do restauracji.

Brzeźno rozwija się. Na naszych oczach rośnie nowoczesny kurort. Oby zachowane zostały te jego cechy, które niegdyś i dzisiaj traktowane są z uznaniem.

200 lat kąpieliska w Brzeźnie - program

Autor: Waldemar Nocny

Szczegółowy program projektu

Nadbałtyckie Centrum Kultury zaprasza na debatę " Brösen, rok 1811 – początki kąpieliska; życie codzienne; architektura – związki z wodą"

Projekt Nadbałtyckiego Centrum Kultury, realizowany w partnerskiej współpracy z Projektornią Gdańskiego Archipelagu Kultury, Wydziałem Architektury Politechniki Gdańskiej, Biblioteką Gdańską PAN, Stowarzyszeniem Archiwistów Polskich Oddział w Gdańsku – w ramach IX Bałtyckiego Festiwalu Nauki. Obecny projekt jest kontynuacją zdarzenia naukowo-artystycznego zatytułowanego „Gdańsk – miasto nad wodą”, realizowanego podczas VIII BFN.

Pomysł i opracowanie projektu – Bronisława Dejna, kurator

Klub Turystów Pieszych Bąbelki zaprasza na spacer szlakiem zapomnianych cmentarzy: Galeria Bałtycka (przy tablicy pamiątkowej byłego cmentarza Urania) - pas startowy - ul. Leszczyńskich - Zaspa - Brzeźno - Nowy Port - Letnica - Narvik - Kolonia - Nowe Szkoty SKM Politechnika

Sezony kąpielowe trwające zazwyczaj do końca sierpnia kończyły się w ostatnich latach pomyślnym finałem: mimo wielu interwencji, akcji ratowniczych, pomocy udzielanej przez punkty medyczne, nikt nie stracił życia. To wynik profesjonalnego działania odpowiednich służb, za które odpowiada Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Gdańsku. Co roku otwierane są strzeżone plaże, dozorowane przez ratowników wyposażonych w coraz lepsze środki techniczne. Dotyczy to plaż gdańskich w Jelitkowie, Brzeźnie, Stogach, Sobieszewie i Orlinkach.

Takich zabezpieczeń ratowniczych nie było w latach dwudziestych XX wieku. Dlatego też zdarzały się tragiczne wypadki, o których pisano w Danziger Neuste Nachrichten:

We wtorek minionego tygodnia [data wydania gazety – 4 sierpnia 1923 r.] wprost naprzeciw „Cafe Meeresbild” utonął 14-letni chłopiec. Nieszczęście wydarzyło się w miejscu, gdzie ów chłopiec spacerował plażą. Początkowo przyczyny zdawały się być zagadkowe, aż dochodzenie wykazało, iż w rzeczonym miejscu znajduje się dół o głębokości sześciu metrów. Wyjaśnienie, jakoby miał on powstać wskutek uderzenia pioruna, wydaje się być mniej prawdopodobne niż hipoteza o działalności wód gruntowych w tym miejscu, które spowodowały powstanie wspomnianej dziury. W niedzielę dwoje dorosłych ludzi wpadło do niej podczas kąpieli, jednak wszystko skończyło się szczęśliwie, gdyż z pomocą pospieszył pewien szyper i inni goście kąpieliska.

Wydarzenie miało miejsce w Jelitkowie, wówczas Glettkau, i wzbudziło spore poruszenie, gdyż władze ówczesnego kąpieliska niewiele uczyniły, by zabezpieczyć teren.

Naturalnie, nie ulega wątpliwości – pisał reporter tej gazety - iż o bezpieczeństwo kąpiących się nie trzeba dbać poza obrębem zakładu kąpielowego, bo kto kąpie się na wolnym powietrzu, czyni to na własną odpowiedzialność. Jednak dół powstał w bezpośrednim sąsiedztwie kąpieliska, a wraz z nim zaistniało stałe niebezpieczeństwo dla nie umiejących pływać – należy więc przedsięwziąć środki zaradcze. Jeśli nie można usunąć tego dołu, to należałoby podjąć obserwację, czy przypadkiem się on nie przemieszcza.

Więcej nie pisano na ten temat, widocznie już nie zdarzyło się tam nic złego.

Przenieśmy się teraz do innego sierpniowego dnia, tylko osiemdziesiąt lat później. Na plażę w Sobieszewie.

Feralnym dniem okazała się niedziela 10 sierpnia 2003 r. Około godz. 13 doszło do gwałtownego załamania pogody. Pojawiła się wysoka fala i wsteczny prąd w Zatoce Gdańskiej. Turyści znajdujący się około 200 metrów w lewo od głównego wejścia na plażę, zostali totalnie zaskoczeni. Świadkowie usłyszeli krzyki osób, które jednocześnie zaczęły tonąć. Razem było to osiem osób. Po kilkunastu minutach na miejscu pojawili się strażacy i płetwonurkowie. - Siedem osób odnaleziono w wodzie. Cztery trafiły do szpitala, a dwie, po udzieleniu pierwszej pomocy, puszczono do domu. Jedną osobę cały czas uznaje się za zaginioną - mówił st. kpt. Piotr Gudalewski, oficer operacyjny Wojewódzkiego Stanowiska Koordynacji Ratownictwa w Gdańsku. Wcześniej, o godz. 11. 00, patrol prewencyjny z kąpieliska Stogi, udzielił pomocy tonącemu mężczyźnie ze Starogardu Gdańskiego. Półtorej godziny później ratownicy zostali powiadomieni o przypadku tonięcia kobiety. Dwoje z nich rozpoczęło poszukiwanie zaginionej. Starszy ratownik Łukasz Iwański, z kąpieliska morskiego w Gdańsku Stogach, rozpoczął telefoniczną koordynację akcji, wzywając karetkę pogotowia i prosząc o wsparcie ratowników WOPR z innych kąpielisk. Ratownikom, po pięciu minutach poszukiwań, udało się odnaleźć i wynieść na brzeg tonącą. Po kilku minutach reanimacji czynności życiowe powróciły, ale oddech kobiety znowu począł zanikać, należało wznowić sztuczne oddychanie. Wezwano śmigłowiec medyczny.

W tym czasie ratownicy wraz z wypoczywającymi na plaży, wynosili na brzeg następnych podtopionych. Wkrótce na miejsce zdarzenia przybył patrol straży miejskiej, ratownik medyczny, policja i śmigłowiec. Ratownicy dokonali selekcji osób najbardziej poszkodowanych, te zabrał śmigłowiec, pozostałe przewieziono do szpitala karetkami. Helikopter medyczny niebawem powrócił. W międzyczasie bowiem zgłoszono zaginięcie kolejnej osoby, wczasowicza pochodzącego z Bytomia. Do akcji poszukiwawczej włączyło sie już kilkunastu obecnych na plaży ratowników. Przypłynęła łódź z ratownikami z Brzeźna, osoby z bazy WOPR na ulicy Litewskiej, płetwonurkowie ze Straży Pożarnej w Sobieszewie.

Podczas poszukiwań zgłoszono zaginięcie w wodzie kolejnych osób. Około godz. 15. 00 wyłowiono mężczyznę. Ratownicy medyczni ze śmigłowca i karetki podjęli czynności reanimacyjne. W tym czasie trwały poszukiwania pozostałych i energiczne wypraszanie z wody plażowiczów, którzy nie do końca rozumieli skalę zagrożenia. O godz. 17. 00 akcję ratowniczą zakończono nie znajdując już nikogo z poszkodowanych.

Bezpośrednim efektem tego wydarzenie było utworzenie strzeżonej plaży w Sobieszewie, a następnie jej filii w Orlinkach. Radykalnie zwiększyło się bezpieczeństwo kąpiących się i odpoczywających nad zatoką.

Autor: Waldemar Nocny

Komunikat Biura Prasowego UM w Gdańsku:

Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz i Przewodniczący Rady Miasta Gdańska Bogdan Oleszek zapraszają serdecznie wszystkich gdańszczan na festyn z okazji zakończenia rewaloryzacji Parku Brzeźnieńskiego im. Haffnera (przy ul. Krasickiego). W trakcie festynu, w sobotę 26 czerwca, w pięknych scenografiach parku posłuchać będzie można trójmiejskich zespołów muzycznych, zobaczyć przedstawienie teatralne w wykonaniu dzieci z brzeźnieńskiego Klubu Projektornia, pokaz Tai Chi i prezentację umiejętności psów ratowniczych OSP Gdańsk.

Festyn rozpocznie się w samo południe, ale już pół godziny wcześniej, czyli o 11.30, na skwerze przed wejściem do Parku (przy pętli tramwajowej) zaprezentuje się Jacek Kulesza Trio Waliza i Tamburyn. O godz. 12.00 w położonym na wysokości dawnej baterii nadbrzeżnej Belwederku, z którego roztacza się piękny widok na Zatokę Gdańską dzieci z klubu Projektornia (dawny klub Cebulka) zaprezentują spektakl pt. „Sen Haffnera” opowiadający o powstaniu Domu Zdrojowego i Parku w Brzeźnie. Następnie prezydent Paweł Adamowicz i przewodniczący Bogdan Oleszek wraz z dziećmi dokonają symbolicznego otwarcia Parku po rewaloryzacji.

Chwilę później rozpoczną się kolejne koncerty: w dwóch nieodległych od siebie zakątkach parkowej przestrzeni zaprezentują się Zespół Perkusyjny Tomasza Żukowskiego „Ręce” (ok. godz. 12.45) I Towary Zastępcze (ok. godz. 13.30). Między koncertami (ok. godz. 13.15) na jednej z ukrytych między drzewami malowniczych polanek odbędzie się pokaz i – dla chętnych – lekcja Tai Chi Chuan w wykonaniu adeptów z YMAA Sopot-Gdańsk z instruktorem Rafałem Szulkowskim. Zaprezentują się również ratownicy z Ochotniczej Straży Pożarnej w Gdańsku ze swoimi psami szkolonymi do poszukiwań osób zaginionych.

Przewidywany czas zakończenia festynu to godz. 14.00, choć wcale nie oznacza to końca dobrej zabawy. Mamy nadzieję, że spacerowicze będą korzystać z wszystkich walorów Parku znacznie dłużej. Zwłaszcza, że oprócz urokliwych alejek znajduje się tam ścieżka rowerowa, plac zabaw dla najmłodszych dzieci, a dla tych nieco starszych m.in. rampa deskorolkowa i przyrządy do ćwiczeń.

Rewaloryzacja Parku Brzeźnieńskiego:

Park Brzeźnieński, któremu w wyniku konkursu przeprowadzonego wśród uczniów szkół funkcjonujących na terenie Brzeźna w 2002 roku Rada Miasta Gdańska nadała imię Jana Jerzego Haffnera, jest obok Parku Oliwskiego i Parku Oruńskiego, trzecim co do wielkości i znaczenia zabytkowym założeniem ogrodowym w Gdańsku. Położony w granicach dawnego uzdrowiska, podobnie jak Park Jelitkowski, Park Brzeźnieński jest zaliczany do grupy historycznych parków kuracyjnych, nazywanych również parkami zdrojowymi.

Karczma nad brzegiem Wisły w Przegalinie

Niszczycielska siła powodzi jest dzisiaj widoczna na całej długości rzeki Wisły. Tysiące ludzi broni przed nią swojego dobytku, zdrowia i życia. Wisła już od setek lat wzbierała wiosną, spływając do Zatoki Gdańskiej, łagodnie lub wzbudzając trwogę. Jej delta w szczególny sposób doświadczyła jej kapryśnej natury. Mieszkańcy Żuław i Gdańska, mimo zabezpieczeń, nigdy nie mieli pewności, czy potężny żywioł nie zaskoczy ich jak owego kwietniowego dnia 1829 r., bramami wlewając się do miasta, niszcząc domostwa, urządzenia portowe, docierając do morza poprzez utworzone efemeryczne ujście między Brzeźnem a Nowym Portem.

Przerwanie Mierzei Wiślanej w Górkach (Neufähr) zimową nocą z trzydziestego pierwszego stycznia na pierwszego lutego 1840 r., utworzenie nowego ujścia (Śmiała Wisła) oraz zbudowanie nieopodal śluzy, znacząco zabezpieczyło miasto przed powodzią. Jak pisano w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z 1881 roku, Wisła

( ...) skróciła sobie drogi o dwie mile. Ażeby jednak przy Górkach nowem ujściem za wiele nie upływało wody i Gdańsk przez to nie został pozbawiony handlu i żeglugi, wzniesiono niebawem ogromną śluzę przy Górkach, z niezmiernym kosztem, która tyle tylko wody przepuszcza, ile jest miastu zbytecznej. Przez to jeszcze i tę dogodność uzyskało, że teraz Wisła w czasie wielkiego wezbrania grobli tu nie przerywa, co dawniej nieraz czyniła. Dla obrony w czasie wojny tak ważnej śluzy wzniesiony także został dość znaczny fort nad Wisłą. Odtąd liczą tu wszelkie berlinki i tratwy, które koło śluzy przechodzą. W 1877 r. popłynęło tędy do Gdańska: tratew 6056, berlinek i innych łodzi 13547.

Utworzenie nowego ujścia w Górkach było dla Gdańska pozytywnym wydarzeniem, lecz dla miejscowości leżących nad prawym brzegiem Martwej Wisły stało się poważnym zagrożeniem. Począwszy od Przegaliny nastąpiło znaczne zwiększenie spadku rzeki. Spowodowało to pogłębienie jej koryta i zwiększony nacisk wody na brzegi i wały. Już rok później zostały miejscowo zniesione wały nieopodal Sobieszewskiej Pastwy (Bohnsackerweide), Komar (Schnackenburg) i Przegaliny (Einlage).

Najlepszy chyba znawca obwałowań i odwadniania Żuław Hugo Bertram, pisał w 1907 r.:

Mniej więcej w tym miejscu, gdzie dzisiaj w południowo-zachodnim rogu obwodu Komar znajduje się na wale wiślanym gospoda Luchta, trochę bardziej na południe, na brzegu, obecnie zatopionym w Wiśle, w dzisiejszym obwodzie Wieńca znajdowała się karczma Katefftenkrug i należący do niej znaczny obszar gruntu. Karczma, później zwana również Ludwigskrug zatonęła wraz z większą częścią należącej do niej ziemi, która w XIX stuleciu posiadała jeszcze siedem chełmińskich mórg. Nastąpiło to po przerwaniu wydmy morskiej koło Górek i spowodowanych tym obwałów brzegów Wisły w miejscowym korycie rzeki.

Inna karczma, nazywana Bärenkrug, odnotowana w dokumentach z roku 1676, znajdująca się naprzeciw Wieńca (Kronenhof), była dwukrotnie przenoszona. Ostatecznie posadowiono ją w 1866 r. w Sobieszewskiej Pastwie, gdzie stoi do dnia dzisiejszego, nie pełniąc oczywiście dawnej roli.

Budynek dawnej karczmy Bärenkrug w Gdańsku Sobieszewskiej Pastwie

Naprzeciwko karczmy Bärenkrug, na stronie odlądowej wału znajdowało się osiedle należące do Wieńca, nazywane Kronhöfer Freiheit, a składające się z około dwudziestu domów. Po utworzeniu Śmiałej Wisły wał chroniący je został przerwany, a w ciągu kilku najbliższych lat zniknęło całe osiedle. Ostatni dom stał się ofiarą rzeki w 1857 r.

Do końca XIX wieku zarządcy wałów odnotowywali ich liczne przerwania dochodzące nawet do tysiąca metrów. Zniszczeniu ulegała także infrastruktura przeciwpowodziowa. Na przykład w kwietniu 1883 r. woda zatopiła wały w Sobieszewie (Bohnsack) od wewnątrz, przerwała je i uniosła wbudowaną w wale śluzę ulgową. W tym oraz 1886 roku podtopieniu uległy prawie wszystkie miejscowości znajdujące się na dzisiejszej Wyspie Sobieszewskiej. Nie uległy zalaniu tylko stare zagrody położone na sztucznie usypanych pagórkach. Ucierpiała ziemia orna ulegając zapiaszczeniu.

Dopiero jednak wykonanie Przekopu Wisły (otwartego 31 marca 1895 r.), zabezpieczyło miasto, miejmy nadzieję, że na trwale, przed skutkami katastrofalnych powodzi spowodowanych przez rzekę. Dawna Wisła Gdańska, dzisiaj Martwa Wisła, odcięta śluzami w Przegalinie od głównego nurtu rzeki, wydaje się oazą spokoju.

Martwa Wisła wiosną

Autor: Waldemar Nocny

Wykonanie sztucznego zasilania brzegu Zatoki Gdańskiej o kubaturze robót refulacyjnych około 125 000 m sześciennych w rejonie km 70,2 - 71,20 Gdańsk Brzeźno.

Zaciekawieni prowadzonymi pracami spacerowicze, mają niekiedy problem ze zrozumieniem powyższej treści. Na łatwiejszy w odbiorze język przekłada tę informację portal Trójmiasto.pl:

Specjalistyczny statek, pogłębiarka, podnosi z dna piach. Ten trafia do ładowni, a stamtąd 600-metrowym rurociągiem o przekroju pół metra, przesyłany jest na plażę. Wtedy do pracy włączają się spycharki, które rozprowadzają naniesiony piach.

W ubiegłym tygodniu spycharki pracowały po prawej stronie wejścia na plażę, w środę 20 stycznia, krążyły już wokół zjeżdżalni. Na tempo prac nie można więc narzekać, a jedynie warto wypatrywać momentu, kiedy szary, jakby powulkaniczny piach, uzyska (w wyniku utlenienia) kolor właściwy dla naszych plaż.