Emma Popik

Droga Pani Doroto !

Z dużym niepokojem obserwuję Pani proces o obrazę uczuć religijnych. To już 9 lat! Przez cały ten długi okres, prawie dekadę, jest Pani oskarżona i obwiniona. Zasądzono również wyrok – wykonanie prac społecznych. Zastanawiam się, w jaki sposób miała Pani wyrok wykonać – czy może wyręczać sprzątaczki miejskie w usuwaniu odchodów zwierząt na ulicach? Czy może spotkałoby Panią zaufanie Sądu tak wielkie, że zezwolono by Pani na uczenie dzieci rysunków?

Wyrok został anulowany. Jednak teraz oczekuje Pani okropnego dnia 11 marca – w tym dniu Sąd Okręgowy orzeknie o ewentualnym wznowieniu procesu. Wielokrotnie Pani wspominała, że intencją obrazu „Pasja” było pokazanie wysiłku mężczyzn, ich szkodliwej pasji ulepszania własnego ciała. Jednak prokurator wie lepiej, co Pani miała na myśli. Wmawia Pani intencje, których nie było. I będą Panią znowu sądzić za coś, co nie istnieje, a raczej tkwi w cudzej wyobraźni.

Przeżyła Pani wiele lat w niepewności co do własnego losu, być może widziała Pani siebie w więzieniu, pobierającą posiłek przez okienko w drzwiach? Na Pani przegubach były kajdany, a może nawet narzucono by Pani kaptur na głowę i prowadzono wśród okrzyków tłumu? Widzimy tu pewną analogię – czy już popełniłam przestępstwo? Być może jako osoba o wyrazistej wyobraźni i dużej wrażliwości oglądała Pani te obrazy podczas bezsennych męczących nocy. Na pewno stawały przed Panią i w świetle dnia. Od takich strasznych scen nie sposób się uwolnić. Przeżyła Pani wiele lat udręki. Dlaczego Chrystusowi zdawano rany? Gdyż cierpienie zmazuje winy. Czy Pani nie zmazała już swych win, które istnieją jedynie w cudzych umysłach. Wiemy, że zło rodzi się w oku patrzącego – i właśnie za to pani cierpi.

Czy w ciągu tych lat mogła pani się zająć własną twórczością? Wątpię. Do tego potrzebny jest spokój ducha, świeży umysł, nie obarczony przerażeniem, i swobodna wyobraźnia. Te wszystkie warunki zostały Pani zabrane.

A jakże jest Pani świetnym twórcą! Jeszcze w pamięci widzę stworzony przez Panią obraz skulonej w kącie suki, która patrzy ze strachem, poddańczą pokorą i nadzieją, oczekując łaskawości swego Pana. Stoi obok, widać go od tyłu: jego mocne nogi, które postąpią krok do przodu i kopną. Czy ta suka jest ciężarna? Czy to Pani tak się czuła? Każdy twórca wie, ile czerpie ze swego życia, szczególnie emocjonalnego.

Ile kobiet podziela z Panią to przerażenie? Na pewno bardzo wiele. Wzywam więc te wszystkie kobiety, aby dołączyły się do mojego apelu. Która z nas tak się nigdy nie czuła, niech się odwróci od wrażliwej kobiety i znakomitej artystki. Wzywam wszystkie kobiety, aby w dniu 8 marca, w stuletnią rocznicę walki o prawa kobiet, podpisały się pod moim apelem.

„Niech nigdy więcej w wolnym kraju artysta nie będzie sądzony za twórczą – za przeproszeniem – interpretację dzieła przez kogokolwiek, choćby to był i sam pan prokurator czy sędzia, należący do tych, którzy wiedzą, co powinniśmy myśleć i jakimi pobudkami kierować się w twórczości.”

Piszę ten list skłoniona strachem, który przeżywam od wczoraj, gdy przeczytałam wiadomość o wznowieniu procesu Doroty Nieznalskiej. Przerażenie obudziło mnie o czwartej nad ranem. Po raz pierwszy w życiu doświadczyłam, co znaczy być oblaną zimnym potem strachu. Uświadomiłam sobie, że i ja mogę być oskarżona. Napisałam wszak i opublikowałam opowiadanie „Wigilia szatana”. Szatan jest pięknym młodzieńcem i to on czeka na Wielkie Narodziny, by objąć władzę nad światem i ludźmi. Czy popełniłam herezję? Czy ktoś już jest obrażony w swych uczuciach religijnych? Wystarczą trzy osoby, by wnieść oskarżenie! Może powinnam sama na siebie donieść do prokuratora i od razu prosić o łagodny wymiar kary? Być może to uczynię.

Będziemy się cenzurować w swoich duszach, zastanawiać się, co nam wolno widzieć i odczuwać, a co jest zakazane. Nie wiem i będę żyć w strachu w Wolnej Ojczyźnie, czując obawę i niepewność w każdej chwili, gdy zasiądę do pisania. Zaczynamy odczuwać poważne ograniczenie ekspresji artystycznej. Wolność słowa? Nie ma, znowu pewne słowa są zakazane. Znowu sztorcują nas i pouczają, co dorosły człowiek powinien mówić, a kiedy wypowiedziawszy swą myśl, może okazać się przestępcą.

Wzywam wszystkie kobiety, by dołączyły się do mojego apelu: domagamy się uniewinnienia Doroty Nieznalskiej. Domagamy się oczyszczenia jej z wszelkich zarzutów.

Sztuka musi być wolna w wolnym kraju. I artyści również.

Emma Popik

Emma Popik z gośćmi

Trudno powiedzieć, co skłoniło mnie do udziału we wtorkowej promocji książki z gatunku fantastyki naukowej, wszak nigdy takowej w rękach nie miałam. Być może sprawiła to magia Filii Gdańskiej, być może osoba Zbyszka Walczaka - jej szefa, a być może po prostu osobiste zaproszenie pani Emmy Popik, bohaterki wieczoru na Mariackiej i autorki wydanej w październiku książki science fiction, zatytułowanej "Plan". Pozycja zawiera jedenaście opowiadań, pozornie niezależnych, a jednak tworzących jedną całość.

- Fantastyka naukowa jest tak szczególnym i wspaniałym gatunkiem, że zawiera elementy naszej rzeczywistości, którą widzimy i której codziennie doświadczamy oraz elementy wielkiej wyobraźni - rozpoczęła spotkanie Emma Popik i opowiedziała o swojej fatalistycznej wizji przyszłego świata. Kiedy ona się zrealizuje i i jak będzie przebiegał proces zmian nie wiadomo, pewne jest, że przyszły świat będzie (w dzisiejszym pojęciu) przerażający.

Ów świat to bryły, połączone ze sobą przęsłami, zamieszkałe przez humanoidy pokryte zamszową skórą, w którym normą są jednostki z wadami genetycznymi, a każda zdrowa istota, urodzona w sposób tradycyjny, jest uważana co najmniej za podejrzaną. W sztucznym i zmutowanym świecie pozbawionym emocji i cielesności, wszyscy są szczęśliwi, bo takie są warunki brzegowe. Czyż może być inaczej?

- Tak może wyglądać świat, jeśli będziemy dokonywać kolejnych mutacji - przestrzega autorka.

Czy wszyscy uczestnicy spotkania na Mariackiej na myśl o przyszłym świecie wpadli we frustrację? Bynajmniej.

- Wizje są przerażające - zabrał głos pisarz Grzegorz Niewiadomy - ale istnieje coś takiego, co się nazywa kultura, co się nazywa indywidualizm. Każdy z nas jako indywidualista, znalazł się dzisiaj tutaj i znajdzie się jeszcze bardzo wiele razy. Nawet najmłodsi z dzisiejszych gości prawdopodobnie tych czasów nie doczekają i ich potomkowie też nie. Bo naszym zadaniem - ciągnął pisarz - jest spowodowanie, aby do tego nie doszło, i żeby "bigbrothery" były tylko pewnym elementem folkloru, którym będą się zajmować etnografowie lat przyszłych, tak jak teraz ludoznawcy zajmują się obrzędowością chodzenia w niedzielę do hipermarketów. Także chyba nie będzie tak źle. Za samą wizję pani Emmie dziękujemy, w każdym razie mnie nie jest tak łatwo przestraszyć - zakończył.

Nie wiem, czy celem pisarki było przestraszenie czytelnika. Być może raczej zmuszenie go do refleksji, a fakt, że dziecięcy bohater jednego z opowiadań zadaje tak zwane trudne pytania, wprowadza w moim pojęciu element optymizmu . Bo dopóki najmłodsi pytają "dlaczego?", dopóty jest nadzieja, że świat jest normalny (cokolwiek to znaczy).

Kolejne spotkanie z Emmą Popik i jej książką odbędzie się 21 stycznia o godz. 18, w Cafe Fikcja w Gdańsku, przy ul. Grunwaldzkiej 99/101 (nad restauracją Newską). Spotkanie poprowadzi genetyk (sic!) - Jolanta Wierzba.

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Słowo od Autorki:

Książka zawiera 11 opowiadań. Mówi o tym, co się dzieje w teraźniejszości, w naszej rzeczywistości, ujętej w kostium fantastyki, co umożliwia silne podkreślenie ważnych spraw.
Zobaczymy rodzinę człowieka, który się ubiegał o pracę i jak za to zapłacił; pracownicę socjalną, która musi być gruba, zobaczymy kontrole przyrody, co nam się skojarzy z oszustwem związanym ze szczepionkami świńskiej grypy. Zastanowimy się, dlaczego jedynie firma "Renoma" zdejmie z nas chorobę nieprzystosowania społecznego, którą pewnie wymyślono, by wmówić potrzebę leczenia na nasz koszt oczywiście. Zaniepokoi nas z pewnością opowiadanie "Najpiękniejszy dzień na śmierć", w którym ludzie są traktowani jak materiał, który trzeba wycofać.
W opowiadaniu "Wrzuć 5 centów" zobaczymy, co zostało z naszego świata. Sprawy globalne, głupie kraje, które nie mogą zrozumieć, że nasze prawo jest dla nich lepsze, wiec musimy nasłać na nie wojska, zobaczymy w opowiadaniu "Plan".
Na pewno książka dostarczy wielu wzruszeń i materiału do refleksji.

Wstęp wolny.