Trwają ostatnie przygotowania do wernisażu wystawy, którą ku mojemu ogromnemu zaskoczeniu i jeszcze większej radości, organizuje Muzeum Historyczne Miasta Gdańska.  Zdjęcia przygotowane do druku przez artystkę fotograf Ewę Grela czekają na zawieszenie, Filip Ignatowicz kończy artystyczną obróbkę filmu, stanowiącego esencję dziewięćdziesięciu godzin nagranego przeze mnie dokumentu. Kurator wystawy, Hubert Grzegorczyk z Działu Edukacji, Promocji i PR-u Muzeum Historycznego Miasta Gdańska pracuje dniami i nocami, Agnieszka Weissgerber - Specjalistka ds. administracji i marketingu gdańskiego stadionu czyni cuda:), a ja... się denerwuję - taki mamy podział obowiązków:)

Liczę na spotkanie z Państwem - Czytelnikami iBedekera. Liczę na spotkanie z Przyjaciółmi, Rodziną, Znajomymi, Oficjalnymi Gośćmi, Kibicami, ale także z tymi z Państwa, którzy są przeciwnikami inwestycji, a jednak potrafią (jak to pięknie powiedziała jedna z zagorzałych przeciwniczek) oddzielić temat od osoby:)

Zaproszenie Muzeum Historycznego Miasta Gdańska:

172 tygodnie pracy, ponad 15 000 zdjęć, z czego kilkadziesiąt na unikatowej wystawie fotograficznej. Uznawany za jeden z najpiękniejszych stadionów w Europie, gdańska PGE Arena w obiektywie Ewa Kowalskiej, znanej gdańskiej blogerki. Skalę tego przedsięwzięcia będzie można raz jeszcze prześledzić w Dworze Artusa w Gdańsku od 24 maja b.r.

- Po raz pierwszy w miejscu budowy stadionu pojawiłam się 2 kwietnia 2008 roku - opowiada Ewa Kowalska, prowadząca iBedeker.pl, popularny blog o Gdańsku. - Pozostałości opuszczonych działek już niebawem miały zniknąć, a Letnica i jej otoczenie zupełnie zmienić swój charakter. Postanowiłam to udokumentować. Chciałam pokazać narodziny stadionu okiem zwykłej mieszkanki Gdańska, niezaangażowanej zawodowo w to przedsięwzięcie.

W każdą środę, przez 172 tygodnie, do 20 lipca 2011 roku, Ewa Kowalska z aparatem pojawiała się na budowie stadionu. Efektem jej ponad trzyletniej pracy jest kilkadziesiąt godzin filmu i 15 000 zdjęć. Jak podkreśla sama autorka, zdjęcia są amatorskie, ale dokumentują trud ludzi. Naturalnie i bez pozowania czy aranżowania "zdjęciowych" sytuacji.

Wystawa "Pamiętnik budowy stadionu trudem ludzi pisany" prezentuje jedynie fragment tej obszernej dokumentacji. Jednak jest to wybór najbardziej reprezentatywny. Na zdjęciach zobaczymy każdy etap budowy PGE Areny, między innymi wymianę grunt; prace zbrojarskie; wylewanie betonu; montaż olbrzymich stalowych wręgów; charakterystycznych, bursztynowych płyt poliwęglanowych czy układanie trawy.

Wystawa potrwa od 24 maja do 30 września 2012 roku w Dworze Artusa w Gdańsku. W dwóch salach na zwiedzających czekają nie tylko zdjęcia, ale i filmy Ewy Kowalskiej, artystycznie opracowane przez Filipa Ignatowicza.

Pamiętnik Budowy Stadionu w Gdańsku

Tytuł: Pamiętnik budowy stadionu w Gdańsku - wystawa
Lokalizacja: Dwór Artusa, Długi Targ, Gdańsk
Data rozpoczęcia: 2012-05-24
Godzina rozpoczęcia: 16:00
Data zakończenia: 2012-09-30

* Godzina 10.00-12.00

Poznanie Dworu Artusa jako pamiątkę histori oraz symbol kultury.
Edukacyjna rola zabytku w upowszechnianiu kultury historycznej.
Przewodnicy: Edward Śledź, Jakub Szczepański, Andrzej Woziński, Mieczysław Abramowicz, Alina Szpakiewicz, Henryk Lula, Barbara i Ludwik Brzuskiewiczowie

* Godzina 15.30-17.45

Wędrówka I – "Zabytkowa wartość Głównego Miasta inaczej"
Miejsce spotkania: Brama Wyżynna.
Przewodnicy: Aleksandra Piotrowska, Tomasz Błyskosz, Jacek Friedrich, Jakub Szczepański, Klaudiusz Grabowski, Andrzej Zagrobelny

* Godzina 18.00

Promocja książki Petera O. Loew'a pt "Gdańsk i jego przeszłość"
Miejsce: Ratusz Staromiejski, Gdańsk, ul. Korzenna 33/35

Fot. Andrzej Kosko

Bogaci patrycjusze ulegali fascynacji na poły legendarnym światem króla Artura i jego sławnej kompanii. Wyobrażenie uczt i biesiad na zamku Camelot – siedzibie króla Artura, hołdowanie rycerskim cnotom i obyczajom składało się na obraz świata doskonałego, bez skazy. Mit arturiańskiej legendy pobudzał zmysły i działał na wyobraźnię. Fascynowały opowieści o rycerzach Okrągłego Stołu, Lancelocie i jego miłości do żony króla Artura – Ginewry, mistycznym talizmanie – Świętym Graalu i Merlinie, obdarzonym magiczną mocą czarnoksiężniku, doradcy króla.
Obecny we wszystkich większych miastach średniowiecznej Europy kult króla Artura, przyczynił się do zakładania dworów - miejsc spotkań bogatego patrycjatu. To właśnie tam, w Dworach Artusowych, miały być naśladowane dawne tradycje sławnej drużyny. Arturiańska ideologia była wszak aspiracją do arystokratycznego stylu życia. Nie bez znaczenia jest też fakt, że król Artur i jego rycerze pokonywali przeszkody, aby po trudach zaznać radości dworu!

Gdański salon towarzyski

Gdański Dwór Artusa powstał w XIV wieku. Jego budowę sfinansowali bogaci mieszczanie. Idea musiała cieszyć się poparciem władz miejskich, gdyż dwór wzniesiono na terenie będącym własnością miasta. W centrum Gdańska powstała okazała budowla, stanowiąca przez wieki ośrodek życia towarzyskiego patrycjatu. W Gdańsku, mieście leżącym na skrzyżowaniu szlaków morskich i handlowych powstało - miejsce elitarnych spotkań, wymiany informacji i przekazywania wieści z całej handlowej Europy. To właśnie na Dworze Artusa gromadzili się najznakomitsi obywatele prześwietnego Gdańska, nie tylko w celach rozrywkowych. Dwór odegrał znaczącą rolę w kontaktach Gdańska ze światem. Swoboda handlu i żeglugi była przecież kwestią „być, albo nie być” dla miasta. A za tym przecież idzie konieczność zapewnienia swobody kontaktów międzyludzkich! Wszak handel opiera się na osobistym poznaniu, zaakceptowaniu i poznaniu ludzi, którzy się nim trudnią. Spotkania na Dworze Artusa – w domu kupców i armatorów - stanowiły ku temu znakomite warunki. Mówiono w nim o wszystkim, co działo się w średniowiecznej Europie. Nie od dziś bowiem w życiu kupiectwa decydującą rolę odgrywa INFORMACJA. Dwór był wybornym miejscem do jej wymiany.

Przybytek elit

Fot. Andrzej Kosko

Dwór przyjął rolę oficjalnego domu kupieckiego i salonu towarzyskiego najwyższej klasy. Tu podawano do wiadomości publicznej oficjalne zarządzenia władz miejskich. Dochodziło też do zawierania transakcji i umów, jednakże ordynacja zakazywała tego typu działań wewnątrz budynku. Miejscem przeznaczonym do tego celu stało się wielkie, rozległe przedproże Dworu. Tak więc Dwór Artusa przyjął rolę oficjalnego Domu Kupieckiego.

Obowiązujący przy wejściu do Dworu cenzus społeczny i majątkowy zawężał uprawnionych do kręgu patrycjatu i przebogatych kupców. Obywatele goszczący w Dworze Artusa musieli wyróżniać się nieposzlakowaną opinią własną i rodzinną. Wszak mowa o przybytku ELIT, salonie życia towarzyskiego nie tylko Gdańszczan. Dwór był znany i odwiedzany przez przybyszów z kraju, Europy i świata. Nie omijali go bogaci kupcy i armatorzy, wytworni goście z Europy i świata, książęta i posłowie, następcy tronów. Nie brakowało rozrywek, takich jak turnieje, rycerskie igrzyska, bale i maskarady, występy grup teatralnych oraz koncerty. Wielkim powodzeniem cieszyły się fajerwerki, gonitwy i uczty. Nie obyło się również bez skandali! Czasem, gdy wina było zbyt wiele, a wybuchowy charakter brał górę nad umiarem i rozsądkiem – w zapomnienie szły dobre obyczaje... Niektórzy bywalcy nie tylko w dzień, ale i w nocy bankietowali, grali na bębnach, podnosili krzyki i kłótnie lub wręcz się bili do poranienia włącznie. Za takie ekscesy i występki przeciw regulaminowi groził zakaz wstępu do dworu, czasowo lub na zawsze. Czasem, jak i dziś zresztą, władza, luksus i bogactwo wyrażały się w braku kultury, kłótliwości i awanturnictwie. Cóż, kiedy w artusowych piwnicach nie brakowało wina!

Pożar

Kiedy więc pożar w XV wieku strawił doszczętnie ów cieszący się wielkim powodzeniem przybytek – mogło wydawać się, że zawisło nad nim jakieś tragiczne fatum! Może kara? Przyszłość pokazała, że było wręcz odwrotnie, dwór był dopiero u progu rozkwitu. Wkrótce po pożarze rozpoczęto budowę nowej siedziby. Władze Gdańska doceniały rolę Dworu Artusa w życiu publicznym i postrzegały go jako ważny element układu politycznego. Nowy budynek wzniesiono na koszt miasta. Odbudowa dworu przez Radę była posunięciem mądrym i przemyślanym. Gdańska społeczność składała się w znacznej części z ludności napływowej, przybyszy w różnych krajów Europy i świata. Istnienie Dworu Artusa stwarzało znakomite warunki do wzajemnego poznania się, zacieśnienia kontaktów i wspólnego działania. Tworzyło się poczucie przynależności do jednej, gdańskiej wspólnoty. I tak więc w 1481 roku podano w nowym Dworze Artusa pierwsze piwo.

Bractwa

Nowością stało się tworzenie stowarzyszeń wśród bywalców i gości Dworu. Zaprzyjaźnieni uczestnicy siadywali przy jednej ŁAWIE. Stała się ona miejscem wspólnoty osób, które łączyło braterstwo. Na Dworze Artusa powstało siedem ław, a każda z nich zajęła określone miejsce, o które się troszczyła. Bogaty wystrój wnętrza Dworu zawdzięczamy właśnie fundacjom ław. Król Zygmunt III Waza pisał: „Odwiedzanie Dworu Artusa zobowiązuje bogatych i zacnych ludzi do ofiarowania pieniędzy dla upiększenia domu, co utrwalałoby pamięć o nich”.

U podstaw założenia ław legła idea pomagania ubogim. Jak mówiono – ławy istnieją po to, aby wspomagać ukochanych biednych. Działalność charytatywna była uzasadniona. W Gdańsku z wielkim bogactwem sąsiadowała wiejska bieda. Udzielano więc pomocy i wsparcia członkom ławy i ich rodzinom. Bractwo Św. Jerzego zakupiło przykładowo pomieszczenie w przytułku dla chorych na ospę, w którym leczono i pielęgnowano jej członków oraz podopiecznych. Pomagano sobie nawzajem w przypadkach losowych, korzystano z pomocy lekarskiej na koszt bractwa, udzielano sobie wzajemnie pożyczek, a opiekowanie się wdowami i noszenie na ramionach trumien po śmierci braci traktowano jako wielki honor. W obrębie bractwa przestrzegano statutu, występki groziły nakazem odejścia z ławy.

Świat bez kobiet?

Kobiety nie mogły praktycznie odwiedzać Dworu Artusa. Niekiedy tylko czyniły to w towarzystwie swych zacnych ojców lub mężów, co było honorem i wyróżnieniem - nie dla nich niestety, ale dla mężczyzny, który je przyprowadził. Gdańskie patrycjuszki marzyły o wizycie na Dworze Artusa, wszak obowiązywały tam wykwintne stroje i oryginalne fryzury. Cóż, kiedy tak rzadko można było w nim zagościć!

Król wszystkich pieców

Wnętrze Dworu otrzymało w 1545 r. niezwykłą ozdobę. 11 metrowy piec kaflowy – dzieło gdańskiego zduna – Georga Stelzenera. Nazwano go królem wszystkich pieców, gdyż składał się z pół tysiąca bogato zdobionych kafli. Po jakimś czasie trudno było wyobrazić sobie wnętrze Dworu bez jego imponującej sylwetki. Słynna pisarka Deotyma odwiedziwszy Dwór w 1858 r. pisała: „Byłam na Dworze Artusa i wracam z wyobraźnią jeszcze mocniej nastrojoną, niż kiedy wchodziłam. Dusza i ciało upierają się, aby to wszystko znajdować rozkosznym…”. Dwór Artusa był wyrazem rozkwitu kultury miasta i świadczył o tym, że Gdańskowi się powodzi!

Witaj królu! Żegnaj bracie!

Wewnątrz tętniło bogate życie towarzyskie i kulturalne, a na rozległym przedprożu odbywały się ceremonie powitań dostojnych gości. Ileż to razy burmistrz wraz z Radą wypatrywał pierwszych rycerzy królewskich orszaków, nadjeżdżających Traktem Królewskim, od strony Złotej Bramy! To właśnie na Długim Targu oczekiwał na króla tron. Na Dworze Artusa bawiono się, dyskutowano, tańczono…… a przed nim wykonywano wyroki śmierci. Jak pisał bowiem Huizinga – średniowiecze było epoką, w której w tej samej chwili wdychano zapach krwi i róż. Zaszczytu bycia ściętym przed Dworem Artusa dostępowali tylko najwyżsi rangą Gdańszczanie. Podczas egzekucji na Długi Targ wylegały tłumy.

Dawny blask…

Wieki XVII i XIX doprowadziły do stopniowego upadku Dworu. Odwiedziwszy go, jeden z poetów napisał:

Inaczej było tu przed laty
Wrzątkiem uczt kipiał Dwór Artusa
Huczały pieśni i wiwaty
Lamp płomień złocił biel obrusa
Dziś jeszcze pewnie, kiedy blada
W gotyckich oknach pełnia błyszczy,
Błądzi po sali dusz gromada...

Dla Gdańszczan Dwór stał się przybytkiem skłaniającym do marzeń o świetlanej przeszłości Gdańska i przedmiotem zadumy nad jego upadkiem... W marcu 1945 roku prześwietne miasto Gdańsk przestało istnieć. Runął również Dwór Artusa. W ruinach i zgliszczach utonęła jego potęga, świetność, bogactwo i splendor.

Lata powojenne to okres odbudowy Dworu jako obiektu muzealnego. Dziś ponownie zachwyca mieszkańców i przybyszy. Jak przed laty gości w swych progach znakomite osobistości, królów, prezydentów, polityków, artystów i twórców, odzyskuje swój dawny charakter i znaczenie. Jest miejscem wytwornych spotkań, zjazdów, konferencji, wernisaży, i uroczystych odczytów. Ta monumentalna, gwieździście sklepiona budowla jest miejscem nadawania odznaczeń i wyróżnień, między innymi godności Honorowego Obywatela Miasta Gdańska.

Dziś znów, jak przed laty, wznosi się w nim toasty – za Gdańsk – miasto nasze, prześwietną Rzeczpospolitą i bogatą, wspólną Europę.

....................................................

W 1997 roku na Konkursie Krasomówczym w Golubiu Dobrzyniu zajęłam II miejsce i dostałam nagrodę Gazety Pomorskiej prezentując tekst o Dworze Artusa, którego skrót właśnie Państwo przeczytali:) W finale opowiadałam o gdańskim likierze Goldwasser. Nigdy nie zapomnę radości z werdyktu jury, nagrody i emocji – miałam 21 lat! Pierwsze miejsce wówczas zajęła polska przewodniczka ze Lwowa.
Wszystkim, którzy pomogli mi się wówczas przygotować i trzymali kciuki – a wiem, że czytają iBedekera – serdeczne podziękowania!

Autorka: Magda Frączek - Kosko

Lektura uzupełniająca:)

Dwór Artusa - Kasia Czaykowska
Mityczny myśliwy Akteon wrócił na swoje miejsce - Ewa Kowalska
W Dworze Artusa ożyły modele okrętów - Ewa Kowalska
28 grudnia 1476 r. spłonął Dwór Artusa - Aleksander Masłowski

Tytuł: Rycerskie ideały i legendy mieczowe w kulturze średniowiecza
Lokalizacja: Dwór Artusa, Długi Targ, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 17:00
Data: 2012-04-03

Uroczystości w Dworze Artusa mają zazwyczaj niezwykle oficjalny i doniosły charakter, tym razem zagościł w nim dziecięcy uśmiech, śpiew, ale i łzy. Łzy wzruszenia, głównie widowni, na której zasiadło około trzysta osób - najbliższej rodziny młodych artystów. Babcie i dziadkowie ściskali kciuki i ukradkiem osuszali chusteczkami oczy, rodzice stanowili ogromną rzeszę fotoreporterów i filmowców, a młodsze rodzeństwo występujących bawiło się świetnie.
Rangę konkursu podnosiła osoba przewodniczącej jury, którą była Krystyna Prońko. Obok niej w komisji zasiadła Alina Robak z Opery Bałtyckiej i Joanna Ilisińska.

Dla większości młodych uczestników konkursu występ przy tak licznej publiczności był ogromnym przeżyciem, ale wszyscy doskonale poradzili sobie ze stresem. W przezwyciężeniu tremy pomagał młodym wykonawcom panicz - Wojciech Krakus, który okazał się nie tylko znakomitym konferansjerem (w stroju z epoki), ale także "lekiem na całe zło", którym mogło być nadmierne napięcie przed wejściem na "scenę".

Repertuar dzieci i młodzieży biorącej udział w konkursie był bardzo szeroki - od tradycyjnych polskich kolęd po świąteczne piosenki wykonywane w języku angielskim. Małe dzieci śpiewały z charakterystycznym dla wieku urokiem, starsze laureatki nierzadko przypominały prawdziwe gwiazdy piosenki. Niektóre głosy były tak piękne, że trudno było ukryć wzruszenie.

W przesłuchaniach wzięło udział 67 solistów, cztery duety i 18 zespołów wokalnych ze szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz placówek wychowania pozaszkolnego. Tak ogromna rzesza uczestników oznaczała ogrom pracy organizatorów, którzy mimo zmęczenia z dużą dozą sympatii i wyrozumiałości odnosili się do występujących i ich opiekunów.
Kiedy dyrektor Pałacu Młodzieży Maria Pawłowska ogłosiła zakończenie kolejnej edycji konkursu, zrobiło się smutno, ale przecież za rok...

VIII Wojewódzki Konkurs Kolęd i Pastorałek

WYNIKI IV OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU KOLĘD I PASTORAŁEK „NAD ŚWIATEM CICHA NOC”

 

KATEGORIA: SOLO DO 10 LAT

I NAGRODA ZUZANNA ŚLUSARZ, MALBORSKIE CENTRUM KULTURY I EDUKACJI

II NAGRODA SZCZEPAN BUŚKO, ZESPÓŁ KSZTAŁCENIA I I WYCHOWANIA W BIELKÓWKU

III NAGRODA ALICJA MAZUR, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

 

KATEGORIA: DUETY DO 10 LAT

JURY NIE PRZYZNAŁO I I II NAGRODY

III NAGRODA BENIAGA, OGNISKO PRACY POZASZKOLNEJ „DOM HARCERZA” W TORUNIU

 

KATEGORIA: ZESPOŁY DO 10 LAT

I NAGRODA GWIAZDECZKI, SZKOŁA PODSTAWOWA NR 65 W GDAŃSKU

II NAGRODA TAWENKA MINI, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

III NAGRODA WIOLINKI, SZKOŁA PODSTAWOWA NR 59 W GDAŃSKU

 

KATEGORIA: SOLO 10-13 LAT

I NAGRODA PAULINA PRELWIC, MIEJSKI DOM KULTURY W CZARNKOWIE

II NAGRODA ITA SZWABE, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

III NAGRODA MONIKA JAKUBEK, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

 

KATEGORIA: ZESPOŁY 10-13 LAT

I NAGRODA MAŁE MNA, FABRYKA WOKALU W GDYNI

I NAGRODA KAZIUKI, SZKOŁA PODSTAWOWA PRZY PARAFII ŚW. KAZIMIERZA W GDAŃSKU

II NAGRODA TAWENKA, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

III NAGRODA DZIECIAKI ŚPIEWAKI, OPP „DOM HARCERZA” W TORUNIU

 

KATEGORIA: SOLIŚCI 13-17 LAT

JURY NIE PRZYZNAŁO I NAGRODY

II NAGRODA ALEKSANDRA BANACH, GIMNAZJUM NR 3 W LĘBORKU

II NAGRODA ALEKSANDRA HINC, FABRYKA WOKALU W GDYNI

III NAGRODA MICHELLE STELMACH, FABRYKA WOKALU W GDYNI

 

KATEGORIA: ZESPOŁY 13-17 LAT

I NAGRODA NIEBIAŃSKIE TRIO, GIMNAZJUM KATOLICKIE IM. ŚW. KAZIMIERZA W GDAŃSKU

II NAGRODA NAMUZOWANI, OGNISKO PRACY POZASZKOLNEJ „DOM HARCERZA” W TORUNIU

III NAGRODA MNA- MOŻE NIENAJLEPSZE ARTYSTKI, FABRYKA WOKALU W GDYNI

 

KATEGORIA: DUETY 13-17 LAT

JURY NIE PRZYZNAŁO I NAGRODY

II NAGRODA MICHAŁ MROZIEWICZ, OKTAWIA LABHUN, FABRYKA WOKALU W GDYNI

III NAGRODA OLKA I PAULINA, FABRYKA WOKALU W GDYNI

III NAGRODA AGATA SZARK, GABRYSIA GŁUSZEK, PARAFIA RZYMSKO-KATOLICKA W CHOJNICACH

 

KATEGORIA: SOLO 17-24 LAT

I NAGRODA MARTA FITOWSKA, MDK SŁUPSK

I NAGRODA AGNIESZKA JEŚMONTOWICZ, ZESPÓŁ SZKÓŁ ARCHITEKTURY I KRAJOBRAZU W GDAŃSKU

II NAGRODA JOANNA PRZYBOROWSKA , ZGŁOSZENIE INDYWIDUALNE

II NAGRODA HANNA KRAWCZYK, MDK TRZCIANKA

III NAGRODA DARIUSZ BUCZEK, PARAFIA RZYMSKO-KATOLICKA W CHOJNICACH

III NAGRODA KAMIL HARAŚ, FABRYKA WOKALU W GDYNI

 

KATEGORIA: ZESPOŁY 17-24 LAT

JURY NIE PRZYZNAŁO I I II MIEJSCA

III NAGRODA PAKA BUZIAKA, MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY „JELONEK” JELENIA GÓRA

 

GRAND PRIX IV OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU WOKALNEGO KOLĘD I PATORAŁEK „NAD ŚWIATEM CICHA NOC”

WERONIKA RABEK, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

 

NAGRODA SPECJALNA PREZYDENTA MIASTA GDAŃSKA

WERONIKA RABEK, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

ZUZANNA ŚLUSARZ, MALBORSKIE CENTRUM KULTURY I EDUKACJI

PAULINA PRELWIC, MIEJSKI DOM KULTURY W CZARNKOWIE

 

NAGRODA SPECJALNA PRZEWODNICZĄCEGO RADY MIASTA GDAŃSKA

MARTA FITOWSKA, MDK SŁUPSK

AGNIESZKA JEŚMONTOWICZ, ZESPÓŁ SZKÓŁ ARCHITEKTURY I KRAJOBRAZU W GDAŃSKU

JOANNA PRZYBOROWSKA, ZGŁOSZENIE INDYWIDUALNE

HANNA KRAWCZYK, MDK TRZCIANKA

 

NAGRODA SPECJALNA WOJEWODY POMORSKIEGO

WERONIKA RABEK, PAŁAC MŁODZIEŻY W GDAŃSKU

ALEKSANDRA BANACH, GIMNAZJUM NR 3 W LĘBORKU

ALEKSANDRA HINC, FABRYKA WOKALU W GDYNI

 

NAGRODA SPECJALNA MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

MAŁE MNA, FABRYKA WOKALU W GDYNI

KAZIUKI, SZKOŁA PODSTAWOWA PRZY PARAFII ŚW. KAZIMIERZA W GDAŃSKU

NIEBIAŃSKIE TRIO, GIMNAZJUM KATOLICKIE IM. ŚW. KAZIMIERZA W GDAŃSKU

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Wykład zaczął się od opisania prób ustalenia, kto na przestrzeni wieków był właścicielem obiektu. Nie było to łatwe zadanie, z powodu braku jakichkolwiek dokumentów. Te bowiem zaczęły powstawać dopiero w połowie XIX wieku, a i w nich było sporo błędów i nieścisłości. Część informacji prelegent znalazł w księgach poszczególnych ław, ale jak podkreślił, odczytywanie ich było niezwykle trudne i pracochłonne.

- Pardon, że będę odbiegał od tematu, jak się to państwu nie spodoba, to nie będę miał nic przeciwko, jeśli mi ktoś zwróci uwagę - po dłuższym wstępie poświęconym badaniom, powiedział bohater wieczoru.

Franciszek Krzysiak

Jak zapowiedział, tak uczynił. Dygresja goniła dygresję... Usłyszeliśmy bardzo interesujące wątki dotyczące najlepszych znawców historii Gdańska; Krzyżaków; rycerzy i ich stosunku do kupców. Było i o tym, że w 1374 i 1387 roku Rada Miasta udzieliła pożyczki Dworowi Artusa; wreszcie o tym, kto mógł zostać członkiem któregoś z bractw Dworu Artusa. Musiał to być przede wszystkim człowiek GODNY, czyli posiadać majątek w wysokości co najmniej 20 marek (wówczas równowartość kamienicy), ponadto należało być dobrze urodzonym katolikiem oraz wieść uczciwe życie małżeńskie i konieczne były dwie rekomendacje. Rzemieślnicy nie mieli szans na dostanie się do elitarnego grona bractw.

Pomiędzy ciekawostkami o "inteligentnym pisaniu" i genezie powstawania herbów, słuchaczom udało się usłyszeć kilka istotnych wiadomości dotyczących regulaminów. Ich ważnym punktem był system kar wymierzanych za niewłaściwe zachowanie się w Dworze Artusa. Karano za rozlanie piwa - jeśli powstałą plamę można było przykryć dłonią, kara była niewielka, ale już przy większej szkodzie, regulamin był znacznie ostrzejszy. Podobnie było z awanturami. Za wszczęcie niewielkiej bójki należało zapłacić za 2 litry piwa i je wypić, ale kiedy ukarany delikwent się upił, musiał uiścić karę pieniężną za niegodne zachowanie. A warto dodać, że wszystkie kufle - cynowe, posrebrzane, srebrne - miały swoje nazwy i trzeba było je znać.
W bardzo srogim regulaminie dworu był punkt dotyczący... denuncjacji. Tak, członkowie bractw mieli obowiązek donosić na swoich współtowarzyszy.

Wracając do życia we dworze

Prelegent, co kilkakrotnie podkreślał, przestudiował siedemdziesiąt niemieckich książek, dotyczących Dworu Artusa i regulaminów w nich obowiązujących. Miał wspaniałą okazję do podzielenia się wiedzą z licznie przybyłymi słuchaczami, ale po godzinnym wykładzie nie zapowiadało się, że odejdzie od dygresji dotyczących warsztatowych kwestii poznawania historii...

Pałeczkę przejął więc kierownik Dworu Artusa - Edward Śledź, oddając głos Krzysztofowi Jachimowiczowi, który od lat zajmuje się ordynacjami, czyli regulaminami zawierającymi informacje jak wyglądało życie w dworze, kiedy rządziły nimi bractwa. Wykład natychmiast nabrał tempa.

K. Jachimowicz

Regulaminy zawierały nie tylko zestaw obowiązujących kar, ale również informacje pokazujące obyczajowe kwestie mające zapobiegać bałaganowi czy konfliktom. Szczegółowe przepisy mówiły na przykład, że do dworu nie wolno było wnosić tzw. broni specjalnej. Stanowiły ją halabardy, kusze i broń długa, czyli taka, której ostrze było dłuższe niż jeden łokieć (0,5 metra).
Wśród zabawnie dzisiaj brzmiących przepisów był zakaz... wpychania kompanów znad kufla do ognia.
- Pewnie w dworze przed pożarem i odbudową musiało się coś takiego zdarzać, skoro powstał taki zapis - śmiał się Krzysztof Jachimowicz.

Puchary służące do wznoszenia toastów oraz wypełniania kar wypicia piwa były bardzo różnorodne i stanowiły ogromny majątek dworu. Przechowywane były w skrytkach ściennych w ławie św. Krzysztofa. Wiele z nich zostało sprzedanych, kiedy Napoleon nałożył na miasto kontrybucję. Kosztowne złote i srebrne naczynia na zawsze opuściły Dwór Artusa. Do dzisiaj w jednym z muzeów w Hamburgu znajduje się artusowy, srebrny puchar w kształcie... feluki.

Pytania i odpowiedzi

Po krótkim i rzeczowym wystąpieniu Krzysztofa Jachimowicza przyszedł czas na pytania ze strony słuchaczy, na które w większości odpowiadał Edward Śledź, znany z ogromnej wiedzy, ale i nieposkromionej potrzeby mówienia. W rezultacie spotkanie trwało dwie i pół godziny (bez przerwy). Mimo trudności w skupieniu się, udało mi się jednak wyłowić wiele interesujących wątków, o które pytali goście wieczoru.

Zanim w Dworze Artusa powstała giełda zbożowa, obowiązywał zakaz zawierania transakcji handlowych w jego wnętrzu (dokonywane były na Długim Targu), niemniej wszyscy kupcy przybywający do Gdańska wiedzieli, gdzie należy się udać, aby przy kuflu piwa poznać potencjalnych partnerów. Rada Miasta starała się jednocześnie demokratyzować zasady panujące w Dworze Artusa i dążyła do stworzenia w jego murach swego rodzaju forum miejskiego.
Kiedy w Gdańsku królował katolicyzm, uczty w Dworze Artusa były nader skromne i ograniczały się do konsumpcji śledzi, sera i dwóch gatunków ciast, natomiast od połowy XVI wieku były już tak wystawne, że często szokowały uczestników. Pito najczęściej wino reńskie i dziesiątki gatunków piwa, w większości produkcji gdańskich browarników. Co ważne! Na rodzime piwo nie wolno było narzekać, wszelka krytyka była karana zgodnie z zapisami w regulaminie. Na wprowadzenie do dworu piwa z eksportu trzeba było mieć specjalną zgodę Rady Miasta.

Ogólnie w Wielkiej Sali pito dużo i bardzo dużo, wszystko odbywało się w myśl zasady:

Kto pije piwo ten dużo śpi, a kto śpi ten nie grzeszy i dlatego ma otwartą drogę do nieba

Ale Dwór Artusa to nie tylko mężczyźni. Edward Śledź zelektryzował zebranych informacją, że i kobiety odgrywały w nim swoją rolę, ba, miały nawet ławę. Wspierane były przez bractwo św. Rajnolda, ale o ich działalności niewiele wiadomo. Nie była to jednakowoż aktywność, która niejako sama się nasuwa...

Moja opinia o wykładzie dotyczącym życia w Dworze Artusa na przestrzeni dziejów jest oczywiście subiektywna. Poświęciłam 150 minut (plus dojazd) i uważam, że przynajmniej o godzinę za dużo. Niemniej dziękuję za tę garść informacji, które wzbogaciły moją wiedzę o barwnym życiu, w barwnym miejscu, barwnego miasta.

Gdańskie Towarzystwo Arturiańskie zaprasza do współpracy. Kontakt - tel. 58 76 79 189

O Dworze Artusa Katarzyna Czaykowska

Franciszek Krzysiak wygłosił wykład po raz pierwszy na posiedzeniu nieistniejącej już Komisji Historycznej Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, którego także był członkiem.

Tytuł: Życie w Dworze Artusa na przestrzeni jego dziejów - wykład
Lokalizacja: Dwór Artusa, Długi Targ, Gdańsk
Godzina rozpoczęcia: 17:00
Data: 2012-01-11

Duże zawilgocenie ścian w piwnicach Dworu Artusa spowodowało niemałe zniszczenie przedproża. W efekcie Muzeum Historyczne Miasta Gdańska podjęło decyzję o remoncie schodów przy Domu Ekonomistów od strony ul. Kramarskiej oraz schodów przy Sieni Gdańskiej. W ramach prac wymienione zostaną spoiny między płytami na schodach oraz tynki bocznych ścian schodów. Planuje się również położenie nowej warstwy izolacyjnej oraz oczyszczenie i zakonserwowanie kanałów biegnących wzdłuż ściany przedproża.

Prowadzony remont nie wpłynie na funkcjonowanie Dworu Artusa, godziny otwarcia pozostaną niezmienione.

Kontakt do Muzeum Historycznego Miasta Gdańska: 58 76 79 150, 58 76 79 135, 58 76 79 172