Fot. Robert Kwiatek

W piątek, 29 stycznia, w Gdańskiej Galerii Güntera Grassa (4g) dokonano uroczystego otwarcia wystawy: „ Günter Grass- rysunki”. Tworzy ją siedemnaście rysunków artysty z lat 1958-2002 podarowanych przez noblistę miastu w październiku 2009. Wystawa jest po raz pierwszy pokazywana w Gdańsku. Można ją oglądać do 9 kwietnia 2010.

Zaprezentowano też efekty projektu badawczego w postaci filmów zrealizowanych podczas Grassomanii, wizualizacji badań ankietowych. Zaistniał też, performance „Czytanie Grassa”. Projekt PGR -ART .

Tyle oficjalnej informacji, którą można było przeczytać szerzej w naszej zapowiedzi.

Byłem w tej galerii pierwszy raz, jeszcze niedawno mieściła się tu restauracja Chińska, dzisiaj niewiele po niej zostało, przybyło za to kolejne miejsce kultury na mapie naszego miasta. Wystawę otworzył Prezydent Miasta Paweł Adamowicz, podkreślając jak ważne jest to wydarzenie, podkreślając rolę nowo powstałej placówki. Frekwencja mile zaskoczyła, zważywszy, że pogoda nie zachęcała do tłumnego przybycia, wielbicieli twórczości Grassa to jednak nie odstraszyło.

Rysunki można oglądać niezależnie od podpisów, doszukując się odniesień do twórczości literackiej autora, bawiąc się w swoisty konkurs wiedzy z jego literatury. To jednak dla znawców tematu. Nie posiadając tak dogłębnej wiedzy, człowiek nie wyjdzie zawiedziony, bo wyobraźnia dopowie resztę, a i podpisy nasuwają bezpośrednie skojarzenia.

Widzimy obraz wgryzającego się w ziemię szczura, nie lubię tych gryzoni i skojarzenia mam negatywne, podobnie jak i większość z nas, jednak sposób rysowania, jest tak lekki, że trudno czuć tu odrazę. W podpisie czytamy: „Ona się wkopuje” 1986, „A potem zobaczyłem jak się zakopywały. Niczym kliny wdzierały się w ziemię. Tysiąc i więcej dziur wypluwało piasek, żwir, margiel. Z początku ich ogony jeszcze na powierzchni, potem jakby ziemia je pochłonęła”. Traktując cytat ten, na równi z rysunkiem, odkrywamy pełen obraz, pozostawiający nadal, szerokie pola możliwej interpretacji.

Kolejnego tytułu rysunku nie zdradzę, nie opiszę też, co on przedstawia, użyję jedynie cytatu, zabawcie się proszę w odgadnięcie, którą z prac ukazuje, nie jest to trudne zapewniam. „A ta z tyłu, taka gruba, co nie nadąża, to siostra przeorysza, siostra Scholastyka, nie chce, żeby na plaży odbywały się zabawy, bo to pewnie sprzeciwia się regułom zakonu”. Dodam jedynie, iż fragment ten pochodzi z „Blaszanego bębenka”.

Polecam tę wystawę, koniecznie z zabawą z odczytywaniem opisów, sam nie wiem czy słowo, czy obraz są wspanialsze, każdy musi ocenić to sam…

Autor: Robert Kwiatek

[Pokaż jako pokaz slajdów]

Ryszard Kaczmarek

"Polacy w Wehrmachcie" to tytuł kolejnego wykładu z cyklu "Spotkania z historią", który odbył się 28 stycznia w Dworze Artusa.

Wykład zorganizowało Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a poprowadził go prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek - historyk, wykładowca akademicki i dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W obszarze jego zainteresowań badawczych znajdują się dzieje Górnego Śląska w XIX i XX wieku oraz II wojna światowa.

Prof. Kaczmarek jest autorem licznych prac naukowych w tym książek: Pod rządami gauleiterów. Elity i instancje władzy w rejencji katowickiej w latach 1939-1945 (Katowice 1998), Górny Śląsk podczas II wojny światowej. Między utopią "niemieckiej wspólnoty narodowej" a rzeczywistością okupacji na terenach wcielonych do Trzeciej Rzeszy (Katowice 2006). Obecnie pracuje nad książką Polacy w mundurze Wehrmachtu.

Godzinny wykład, okraszony dokumentami i statystykami, jasno unaocznił słuchaczom, jak niewielką wiedzę posiadamy, a tematyka, jej złożoność, nadal jest owiana tajemnicą i narosłymi mitami, jednak w znacznej swej większości będąca wstydliwie przemilczana.

Autor: Robert Kwiatek

Fot. Robert Kwiatek

Święta za nami, Gdańsk jednak nadal magicznie pobłyskiwał światełkami.

Dzisiaj 28 stycznia, w piękny zimowy wieczór, miasto straciło swój blask. Ozdoby świąteczne powoli znikały, jedna za drugą, niczym gasnące na torcie świeczki. Szkoda, bo nadmotławski gród okraszony białym puchem i iluminacją prezentował się bajkowo.

Przyjdzie czas pożegnać też choinkę, ale ul. Długa i Długi Targ bez tych dodatków wyglądają równie pięknie. Warto udać się na spacer, zwłaszcza w mroźny wieczór, kiedy śnieg wspaniale odbija promienie lamp, nadając niepowtarzalny wygląd. Nic tylko fotografować, fotografować, fotografować...

Autor: Robert Kwiatek

[[Pokaż jako pokaz slajdów]]

Fot. Robert Kwiatek

We czwartek, 14 stycznia 2010 r., w 20. rocznicę okupacji budynku KW PZPR w Gdańsku, odbyła się konferencja naukowa zatytułowana „Wojna o Akta”.

Uniwersytet Gdański, będący jednym z jej organizatorów, udostępnił salę, w której zgromadzili się  studenci i zaproszeni goście z licznymi świadkami tego wydarzenia.

Zgodnie z programem, po słowach powitania i wstępnych wystąpieniach, odbyła się premiera filmu dokumentalnego z akcji okupacji KW PZPR, autorstwa Marka Fila, realizowanego wówczas dla CBS.  Obraz wywarł spore wrażenie zwłaszcza na tych, którzy nie przeżyli tego osobiście, a będących uczestników tamtej walki, przeniósł w czasie do 28 stycznia 1990 r.
Jako świadek wydarzeń, członek Stowarzyszenia Federacji Młodzieży Walczącej i dawny działacz FMW, miałem okazję wprowadzić uczestników spotkania w atmosferę tamtych dni. Mam nadzieję, że to, co widziałem i zapamiętałem, zaciekawiło słuchaczy ...

FMW Region Gdańsk planowało wejście do KW PZPR na 30 stycznia 1990r. Sytuacja jednak wymknęła się spod kontroli. Manifestacja zawiązana po wiecu 28 stycznia 1990 roku ruszyła pod budynek komitetu. Tam wyrywając kraty sforsowano drzwi. Ludzie znaleźli się w budynku. W piwnicach gmachu odkryto dopalające się akta, maszyny do wiórkowania papieru, słowem „małe krematorium”. Mimo wcześniejszych pertraktacji, okupujący budynek, zostali siłą usunięci przez milicję i oddział antyterrorystyczny. Kolejnego dnia doszło do dalszych walk, tym razem zakończonych ustąpieniem z gmachu KW PZPR funkcjonariuszy, milicji. Całą akcję zakończyła trwająca cały tydzień pikieta…

Kolejno głos zabierali zaproszeni goście, stopniowo odkrywając przyczyny i skutki tej akcji. Czesław Nowak (wówczas poseł OKP), Stanisław Flis (jeden z archiwistów przejmujących wówczas akta) SAP i IPN, Jacek Starociach - Dyrektor Biura poselsko-senatorskiego OKP, a wiedzę uzupełnili - Beata Szmytkowska i Joanna Obin z Archiwum Państwowego w  Gdańsku oraz  Janusz Wargacz z Muzeum Historycznego Miasta Gdańska..

Konferencję poprowadzili również działacze opozycji lat 80. - Lech Parell z Dziennika Bałtyckiego i Marek Wałuszko z TVP Gdańsk.

Tak niewiele społeczeństwo wie o tamtym czasie, dla większości kojarzącym się z okrągłym stołem, premierem Mazowieckim i wolną Polską. Zarówno dwadzieścia lat temu, jak i dzisiaj,  okres transformacji przedstawiany był jako spokojne przejście z komuny do wolności, a tak nie było, przynajmniej nie dla wszystkich.

Dobrze się dzieje, że prawda, choć trudna, wychodzi na światło dzienne, że mówimy o tym bez zacietrzewienia,  chociaż może z nutką rozdarcia i bólu, ale rzeczowo. Boli, gdy ktoś, kto jeszcze kilka miesięcy wcześniej deklarował wspólną walkę o Polskę, po uzyskaniu jej namiastki, w imię „wyższych” racji, zadaje cios w plecy swoim, „układając” się z wrogami. Tak w przekonaniu młodych ludzi i tych z Federacji Młodzieży Walczącej jak i pozostałych, okupujących budynek KW PZPR uczynił rząd Tadeusza Mazowieckiego. Bo gdy protestujący odkrywali niszczone akta, palone dokumenty, dając argumenty rządzącym by ukrócić ten proceder, rząd „wolnej” Polski, nie interweniuje… powiedzmy inaczej: interweniuje, jednak nie tak jak powinien, wysyłając milicję i oddziały antyterrorystyczne na tych, którzy znaleźli dowody przestępstwa.

Wiele spraw pozostaje do dnia dzisiejszego nie do końca jasnych, a różni ludzie mają odmienne w tych kwestiach poglądy, jednak najwyższy czas mówić o tym, by kolor szary z życiowych dylematów znikł, pozostawiając białe białym, a czarne czarnym.

Autor: Robert Kwiatek